|
|
|
کانون بازنشستگان مجلس شورای اسلامی
صفحه اصلی » سایر » اطلاعات پزشکی
بازدید:29
0.0 (0)
افسردگی در دوران بازنشستگی
[1390/03/08]

افسردگی در دوران بازنشستگی  

حادثه مهمی در چرخش زندگی فرد است. افراد باید قادر به پذیرفتن این اندیشه بشوند که..

افسردگي در دوران بازنشستگي

مقدمه

بازنشستگي حادثه مهمي در چرخش زندگي فرد است. افراد بايد قادر به پذيرفتن اين انديشه بشوند كه مي توانند به طور موفق و با سربلندي بعنوان يك فرد كامل بدون آنكه شغل داشته باشند به زندگي ادامه دهند.به طوري كه بازنشستگي امكان تصميم گيري گسترده تري در مورد زندگي شخصي فراهم مي آورد. اگر اين تصميمات خوب اتخاذ شوند فرد، سازمان و جامعه در مجموع منتفع مي شوند.

بعضي ها بازنشستگي را بعنوان نقش بي نقشي توصيف كرده اند. در جامعه اي كه اساس آن بر كار بعنوان يك ارزش اخلاقي نهاده شده است، حركت از يك نقش فعال مولد مشخص در يك روز به نقش بي نقش در روز ديگر اين باور را برمي انگيزدكه بازنشستگي منجر به بيماري روحي و جسمي و بعضي وقت ها مرگ زودرس مي شود. براي بسياري كار يعني زندگي و بيكاري ، مرگ در عين زنده بودن است.

عوامل موثر بر تصميم بازنشسته

استطاعت مالي بعد از بازنشستگي معمولاً‌ اولين عاملي است كه هنگام تصميم گيري براي بازنشسته شدن در نظر گرفته مي شود با اين حال، حتي در صورت وجود نگراني هاي مالي ، برخي افراد ترجيح مي دهند زندگي شغل يكنواخت خود را رها كنند و به كار ديگري بپردازند كه از نظر آنها ارزشمند است . عوامل شخصي و شغلي به علاوه درآمد بر تصميم بازنشسته شدن تاثير مي گذارند و افرادي كه مشاغل حرفه اي دارند معمولاً ديرتر از آنهايي كه شغلهايي كارگري و دفتري دارند بازنشسته مي شوند.

سالخوردگان خويش فرما نيز طولاني تر در شغل خود مي مانند.در مقابل افرادي كه ضعف سلامتي دارند، آنهايي كه كار يكنواخت و خسته كننده اي دارند ، اغلب از بازنشستگي استقبال ميكنند.عوامل اجتماعي نيز برتصميم گيري بازنشستگي تاثير ميگذارد. وقتيكه كاركنان جوانتر  و كم هزينه تري وجود دارندكه جايگزين كاركنان مسن تر شوند،صاحبان صنايع ترجيح مي دهند مشوق هاي بيشتري را به افراد پيشنهاد كنند تا بازنشسته شوند.

چرخه بازنشستگي : جامعه شناسان رويداد بازنشستگي را طي چند مرحله مشخص كرده اند.

*مرحله دوم درست قبل از رويداد بازنشستگي رخ مي دهد و حكايت از حتمي الوقوع بودن بازنشستگي مي كند.

* مرحله سوم، مرحله ماه عسل ناميده شده است فرد احساس مي كند در فضاي جديدي از آزادي غوطه مي خورد و دلخوش به اموري مي شود كه امكانات مالي او اجازه مي دهد نظير مسافرت و ديد و بازديد و ...همه از مرحله سوم عبور نمي كنند.

* مرحله چهارم، مرحله وانهادگي ناميده ميشود ميل شديد به سفرهاي پي در پي و بازديدهاي خسته كننده احتمالاً تجربه سختي در اين مرحله خواهند داشت.

* مرحله پنجم، مرحله بازيابي ناميده ميشود.فرد سعي مي كند روالي را در زندگي خود پيش گيردكه بتواند آن را بر اي سالياني ادامه دهد.لازمه اين مرحله شناخت فرصت هاي تازه و انجام انتخابهاي واقع گرايانه در پرتو علايق و مهارتهاي خود باشد.

* مرحله ششم، يعني مرحله پايداري يا تثبيت چرخه بازنشستگي ، بازنشسته فلسفه و الگويي از تصميم گيري ايجاد گرده كه نتيجه آن يك زندگي توام با سرگرمي منطقي ، قابل پيش بيني و ارضا كننده است. او يك فرد بالغ و خودكفا استكه نقص بي نقشي را به يك وضعيت مورد احترام، مسوول و معنادار در جامعه تبديل كرده است. اگر زندگي ادامه يابد، فرد مي تواند وارد مرحله پاياني شود ، جايي كه بازنشسته ديگر خودكفا نيست ، كاهش پشتيبان مالي يا تقليل قواي جسماني ، مرحله پاياني بازنشستگي را رقم ميزند.

سازگاري با بازنشستگي

چون بازنشستگي رها كردن نقش هايي را ايجاب مي كند كه براي هويت و عزت نفس اهميت زيادي دارد معمولاً بصورت فزايندي استرس زا در نظرگرفته مي شود كه در كاهش سلامتي و بهداشت رواني دخالت دارد. عوامل شغلي ؛ مخصوصاً مجبور شدن به رها كردن كار ونگراني هاي مالي ، استرس بعد از بازنشستگي را پيش بيني مي كنند. علاوه بر اين ، فضاهاي محيط كار با دخالت در رها كردن يك شغل بسيار استرس زا با سازگاري مثبت با بازنشستگي ارتباط دارد.

در حاليكه ترك كردن شغل مطبوع و كم استرس يا شغل بسيار رضايت بخش ، با مشكلات بيشتر مرتبط است.در رابطه با عوامل رواني ، افرادي كه به سختي مي توانند برنامه هاي قابل پيش بيني و تماس با همكاران را كنار بگذارند، اغلب نسبت به نحوه زندگي نامنظم و غيرقابل
پيش بيني خود بصورت منفي واكنش نشان ميدهند. در ضمن، كنترل داشتن بر تصميم بازنشستگي، برنامه ريزي قبلي و بازنشسته شدن به دلايل انگيزش دروني با رضايت از بازنشستگي رابطه دارد.

حمايت اجتماعي ، استرس همراه با بازنشستگي را كاهش مي دهد، كه همانگونه كه به كاهش استرس رويدادهاي ديگر زندگي كمك ميكند.بعد از بازنشستگي رضايت خاطر از زندگي زناشويي بيشتر مي شود. در صورتيكه رابطه زن و شوهر در نوع مثبت باشد، بازنشستگي مي تواندرضايت خاطر آنها را افزايش دهد.

مشغوليت هاي اوقات فراغت

اغلب سالخوردگان بعد از بازنشستگي دقت بيشتري براي مشغوليتهاي اوقات فراغت دارند خيلي از سالخوردگان بعداز يك دوره امتحان كردن مشغوليت هاي تازه در مي يابند كه تمايلات و مهارتهاي اوقات فراغت بطور ناگهاني ايجاد نمي شود، بلكه مشغوليت هايي ارزشمند معمولاً‌ قبلاً‌ تدارك ديده ميشوند و در مدت بازنشستگي ادامه يا گسترش مي يابند.

درگير بودن در مشغوليتهاي اوقات فراغت با سلامت رواني سالخوردگان، رابطه مثبت دارد. اما مشاركت صرف، اين رابطه را تبيين نمي كند، بلكه سالخوردگان مشغوليت هايي را انتخاب مي كنندكه امكان ابراز وجود،دستاوردهاي تازه كمك كردن به ديگران ، يا تعامل اجتماعي لذت بخش را تامين كنند.اين عوامل به سلامت آنها كمك مي كند.

عواملي مثل بالارفتن سن كه به طور طبيعي احتمال بروز افسردگي را بالا مي برد، سابقه خانوادگي و نيز  حمايت خانواده پس از بازنشستگي فرد.

اما اين بار هشدار محققان به نوع ديگري است.آنها مي گويند بسياري از بازنشستگي هاي پيش از موعدكه به درخواست خود فرد صورت گيرد، ريشه در اختلال رواني افسردگي در او دارد؛ به اين معني كه افسردگي عامل و دليل درخواست بازنشستگي پيش از موعد فرد بوده است.

به گزارش healthy news¸اين محققان دردانشگاه پنسيلوانيا، توضيح مي دهندكه چنين نتايجي نشان مي دهد كه نه افراد و نه سيستم هاي بهداشتي ،آن قدر هوشيار نيستندكه با بروز اولين علائم افسردگي فرد را به سمت مراجعه درمان و حل مشكل هدايت كنند در حاليكه شيوع اين بيماري روانپزشكي بسيار بيشتر از آن چيزي است كه آمارها نشان مي دهد.به گفته كارشناسان از هر 10 بزرگسال يك نفر مي تواند درجاتي از افسردگي يا اختلالات نزديك به آن را داشته باشد كه عدد بسيار بالايي محسوب ميشود.

البته اين نتايج چندان هم در دنياي تحقيقات پزشكي بي سابقه نيست. بطور مثال چندي پيش در فنلاند مطالعه اي انجام شدكه نشان مي داد افرادي كه بيماري افسردگي را تجربه ميكنند؛ احتمال

بيشتري دارد كه خودشان را زودتر از موعد بازنشسته كنند

انتشار اين نتايج در نشريه " تحيقات خدمات بهداشتي " در اين كشور موجب شد كه سيستم بهداشتي هوشيار تر شود و سعي كند كه خدمات روانپزشكي اش را براي افراد ميانسال و سالمند به خصوص در دوران پس از  بازنشستگي گسترش بيشتري دهد؛ به علائم اوليه بيماري در اين سنين بيشتر توجه نشان دهد و افراد را ترغيب كند در صورت بروز اين علائم هرچه زودتر براي درمان مراجعه كنند.

اين اقدام باعث شد بسياري از موارد تشخيص داده نشده بيماري شناسايي شود و اقدامات لازم براي رهايي بيماران از اين بيماري صورت گيرد.

روانپزشكان هشدار مي دهند بيماري افسردگي ؛ اگر  در دوران اشتغال فرد اتفاق بيفتد ميتواند بازدهي و بهره وري فرد را در محيط كارش به شدت پايين بياورد و اگر در دوران بازنشستگي اتفاق بيفتد يا قبل از آن شروع شده باشد و در اين دوران هم بدون هيچ درماني ادامه پيدا كند ، ميتواند كيفيت زندگي فرد را به شدت مختل و اوضاع را بسيار پيچيده تر از قبل كند.

به اين ترتيب كه فرد افسرده انگيزه اي براي ادامه كار ندارد و به جاي اينكه براي تشخيص به موقع بيماري مراجعه كند و براي درمان آن تلاش كند از ديگران فاصله بگيرد و به اين ترتيب به جاي اينكه مشكل حل شود، وخامت و پيچيدگي آن بيشتر و بيشتر مي شود.

كاهش انگيزه هاي فرد براي حضور در اجتماع و فعاليت بي خوابي ؛ بي حوصلگي ،بي اشتهايي ،كاهش توانايي فرد براي برقراري ارتباط با سايرين و همكاران ، احساس گناه ، غم وخستگي ، همه و همه از علائم بيماري افسردگي هستند كه در صد زيادي از  آنها با روشهاي درماني گوناگون از روان درماني فردي و گروه درماني گرفته تا روشهاي دارويي مي تو اند به خوبي درمان شود.

 

چگونه با افسردگي بعد از بازنشستگي مقابله كنيم ؟

دراين بين نقش خانواده هم بسيار مهم است.آنها هم بايد نسبت به اين دوران آگاهي هاي لازم را كسب كنند.آنها با تشويق كردن فرد به انجام كارهاي مورد علاقه اش نقش به سزايي دردور نگه داشتن وي از بيماري افسردگي دارند.

انسانها نمي توانند تا هر زمان كه بخواهند به كار و توليد بپردازند، آنها مجبورند در سني خاص كه سن بازنشستگي قانوني نام دارد و بسيار زودتر از سن بازنشستگي قانوني نام دارد و بسيار زودتر از سن بازنشستگي فيزيولوژيك است ،دست از كار بكشند.

به گزارش شبكه ايران، در حاليكه براي ترميم زخمي ناشي از خرد شدن در زير تغييرات چرخه اقتصادي ، ناگزير از كار و كار وكار هستند، با گذشت زمان بهبود شرايط بهداشتي و افزايش متوسط سن اميد به زندگي، شمار ساليان عمر افزايش يافت و جوامع رنگ خاكستري گرفتند.با افزايش سنين متوسط عمر ، موضوع بازنشستگي مورد توجه قرارگرفت و حمايت هاي بازنشستگي تعريف شد اما اين حمايتها در همه جوامع از كارآمدي و كفايت لازم برخوردار نيستند و با وجود افزايش متوسط عمر، سطح كمي و كيفي زندگي سالمندان در بسياري جوامع در حال توسعه و پيراموني كه فاقد يك نظام جامع حمايتهاي تامين اجتماعي هستند،ارتقاي چنداني نيافته است و سالمندان در دوران بازنشستگي با مشكلات و چالش هاي فراواني مواجه هستند.دكتر سيمين حسينان درباره اين مرحله از زندگي مي گويد: " بطور كلي بازنشستگي مرحله ورود به سالمندي است.افراد در باره اين مرخص شدن از انجام كار كه در سن 55 تا 60سالگي رخ مي دهد،نظرات و عكس العملهاي متفاوتي از خود نشان مي دهند.حتي بعضي ها دوست دارند زودتر بازنشسته شوند. يك سري از افراد خود  را براي شروع يك شغل جديد آماده مي كنند و خيلي هاي ديگر هم اوقات فراغت خود را آن طوري كه در 30 سال گذشته دوست داشتند و نتوانسته اند، مي گذرانند.

خود را براي بازنشستگي آماده كنيد

اغلب كساني كه بعد از بازنشستگي دچار افسردگي مي شوند به اين دليل است كه هيچ آمادگي اي براي ورود به اين مرحله نداشته اند.دكتر حسينيان درباره نحوه آماده شدن اين افراد مي گويد: " وظيفه بيشتر بر دوش سازمانها و ادارت است . مديران بايد طي برنامه ريزي هايي آنها را براي اين مرحله آماده كنند؛ ساعات كاري آنها كم شود تا به يكباره رابطه آنها با محيط كار قطع نشود. همچنين اين اشخاص بايد براي روزهاي سالمندي و بازنشستگي شا ن برنامه ريزي كنند، زيرا داشتن يك برنامه مدون، بازنشسته را سرگرم ميكند و اجازه نمي دهد در انزوا فرو رود.

علايقتان را بشناسيد

براي برنامه ريزي كردن بايد اول علايق را شناخت. دكتر آناهيتا خدابخشي كولايي- مترجم كتاب " مشاوره با سالمندان" درباره نحوه برنامه ريزي براي دوران بازنشستگي مي گويد: " در برنامه ريزي كردن براي اوقات فراغت ، شخص بازنشسته بهترين فرد است كه مي تواند براي خودش  برنامه ريزي كند. او با شناختي كه از علايق ؛ استعدادها و تجارب خود دارد مي تواند زمينه اي را فراهم كند كه از وقت خود به بهترين نحو استفاده كند." به اعتقاد دكتر حسينيان : " در اين بين نقش خانواده هم بسيار مهم است. آنها هم بايد نسبت به اين دوران آگاهي هاي لازم را كسب كنند. آنها با تشويق كردن فرد به انجام كارهاي مورد علاقه اش نقش بسزايي در دور نگه داشتن وي از بيماري افسردگي دارند.

بازنشستگي و مسائل مالي

با بازنشستگي درآمد مالي فرد كم يا دچار بحران ميشود. فرد با بازنشستگي موقعيت اجتماعي خود را  از دست ميدهد و به تبع آن موقعيت اقتصاديش نيز دچار بحران ميشود. دكتر خدابخشي با نظر به اينكه شرايط سخت مالي در دوران بازنشستگي يكي از عوامل افسردگي است مي گويد:" مسايل مالي و دوره سالمندي با يكديگر رابطه تنگاتنگي دارند، زيرا در اين دوره سلامت جسماني آنها در خطر است.تنهايي با ازدواج فرزندان يا فوت همسر به سراغ بيشتر اين افراد مي آيد و اين مساله باعث بروز مشكلاتي مي شود.بطور مثال فرد در خانه زمين مي خورد پايش ميشكند اين مساله هزينه هاي زيادي  را به او تحميل مي كند.آنها به دليل تنهايي و عدم حمايتهاي اجتماعي لازم دچار افسردگي مي شوند.مهم است كه بدانيم بازنشستگان سالمند به گوش  شنوايي براي  بيان داستانها و تجاربشان نياز  دارند.

بازنشستگان سرمايه هستند

وقتي فردي 30 سال از عمر خود را در انجام كار صرف ميكند كاملاً‌ متخصص و مجرب شده است اما درست زماني كه ميتواند بهتر خدمت رساني كند بازنشسته و با كوله باري از تجربه خانه نشين ميشود. دكتر حسينيان استاد دانشگاه الزهرا – درباره لزوم بكارگيري مجدد بازنشستگان ميگويد: " سازمان ها و ادارات براي جلوگيري از هدر رفتن سرمايه ها بايد بعد از بازنشستگي افراد مجرب دوباره آنها را بكار  بگيرند، ولو با حقوق بسيار كم و به صورت پاره وقت ،چرا كه هم آن فرد دچار انزوا نمي شود و هم آن سازمان با هزينه اندك از تجربيات اين فرد استفاده ميكند.حتي بعضي از اين افراد حاضرند به صورت داوطلبانه تجربيات خود را در زمينه اي كه علاقه دارند در اختيار ديگران بگذارند. دليل اين است كه فرد نمي  خواهد رشته الفتش با اجتماع از بيرون برود."

راههاي جلوگيري از افسردگي در دوران بازنشستگي

بازنشستگي رويداد مهمي است كه از جنبه هاي گوناگون قابل مطالعه و بررسي مي باشد و دگرگوني و تغييرات در زندگي به وجود مي آورد كه از ابعاد گوناگون اين تغييرات و تحولات قابل بررسي است.پايگاه اينترنتي "ليواسترانگ" در گزارشي درباره ويژگي هاي بازنشستگي و تاثيرات آن بر زندگي اشخاص  راههاي جلوگيري از ابتلا به افسردگي و ديگر عوارض روحي در دوران بازنشستگي را توصيه كرده است.

تريسي كولبرت يك روزنامه نگار پزشكي و تندرستي كه براي مدت دو دهه است كه مقاله هاي جالب و مستندي براي بهتر زندگي كردن و پرهيز از عوارض روحي مي نگارد، اين بار  مقاله اي درباره جلوگيري از ابتلا به افسردگي در دوران بازنشستگي نگاشته و توصيه هايي در اين زمينه كرده است.وي  در اين مقاله ابتدا به آمادگي براي گام نهادن به دوران بازنشستگي و برنامه ريزي براي اين دوران، دستكم يكي دوسال قبل از ورود به دوران بازنشستگي اشاره كرده و خاطر نشان ساخته است كه يكي از مسائلي كه بيش از بازنشسته شدن باعث نگراني و دغدغه بازنشستگان مي شود،صرف نظر از منطقه يا كشور محل زندگي آن ، مسائل مالي و هزينه هاي زندگي است.

براي حل اين مشكل توصيه شده كه با يك برنامه ريزي دقيق ، ميزان حقوق دوران بازنشستگي و هزينه ها و مخارج اين دوران را برآورد كرده و بدون پنهانكاري از همسر و اعضاي خانواده تنها مخارج ضروري مدنظر قرار داده و هزينه كردن براي موارد غيرضروري و تجملي را در برنامه ريزي مالي خود حذف كنيم. با مشاوره و رايزني با همسر، بستگان؛ دوستان و آشنايان امكان دست يابي به شغلي تازه را بررسي كنيم، شغلي كه بتوان با حقوق آن بخشي از هزينه هاي دوران بازنشستگي را تامين و كاهش درآمد را جبران كرد.

پيدا كردن شغلي تازه در دوران بازنشستگي مزاياي ديگري نيز دارد و باعث مي شود تا از يكنواختي و روزمرگي زندگي كه زمينه ساز ابتلا به افسردگي و عوارض روحي است، جلوگيري كنيم.

پيدا كردن شغلي تازه در دوران بازنشستگي مزاياي ديگري نيز دارد و باعث مي شود تا از يكنواختي و روزمرگي زندگي كه زمينه ساز ابتلا به افسردگي و عوارض روحي است جلوگيري كنيم.

با توجه به اينكه در دوران اشتغال تمركز بر روي شغل براي انجام دادن وظايف محوله به نحو بهتر بيش از تمركز بر روي مسائل ديگر است، اين مساله ميتواند در دوران بازنشستگي نوعي خلاء روحي ايجاد كند و به بازنشستگان اين احساس دست دهد كه افرادي فاقد اهميت براي جامعه خود مي باشند.

براي اجتناب از درگيرشدن با اين تصورات آزار دهنده بايد پيش ا ز بازنشسته شدن خود را با علائق و دلبستگي هايي كه وراي حوزه كار و اشتغال به آنها تمايل داريم سرگرم كنيم.

به سرگرمي هاي لذت بخشي فكر كنيد كه به خاطر تمركز برروي كار و وظايف محوله سالهاي طولاني به بوته فراموشي سپرده شده بودند.

اين سرگرمي ها ميتوانند از نقاشي ، نجاري، خياطي و ...گرفته تا آواز و موسيقي و ورزش باشند.

دوران بازنشستگي همچنين بهترين اوقات را براي ارضاء كنجكاوي هاييكه سالهاي دراز به  خاطر ضيق وقت سركوب شده بوده اند فراهم سازد.نتايج مطالعات جديد نشان ميدهد كه دست يابي به مهارتهاو تخصصهاي تازه در دوران سالمندي به دورساختن عوارض روحي به خصوص افسردگي كمك شايان توجهي ميكند.

دوران بازنشستگي همچنين بهترين موقعيت براي ارائه تخصص هاي شغلي به صورت داوطلبانه و در قالب نيكوكاري به جامعه است،فرصتي كه شايد در دوران اشتغال به دلايل گوناگون فراهم نيامده است.

اين تخصص بطور حتم نمي تواند نوعي تخصص ويژه يا كميابي باشد،آشنايي با آشپزي ،ياددادن خواندن و نوشتن، باغباني درحد كمك به مهدكودك محل يا منطقه اي كه در آن زندگي ميكنيد و نوه هاي شما نيز درآن مهدكودك آموزش مي بينند،مي تواند موثر و دلخوش كننده باشد و اين دلخوشي مايه پرهيز از درگيري با بيماريهاي روحي و ابتلاء به افسردگي است.

براي يك بازنشستگي فعال و پرجنب وجوش از هم اكنون تمرين و ممارست كنيد، در انجمن هاي محلي وكارهاي آن از هر نوع اعم از ورزشي ، كارهاي خيريه ، ارتباط با مسئولان براي دريافت مجوزهاي ساخت و ساز و بودجه در محل زندگي و ... شركت فعال داشته باشيد و خود را مانند دوران اشتغال مسوول و موظف انگاريد.

براي داشت يك  زندگي سالم و پرنشاط در دوران بازنشستگي نياز مبرم به داشتن رژيم غذايي مطابق با سن و سال و ويژگيهاي جسمي خود،داريم و نبايد فراموش كنيم كه افراط در خوردن و آشاميدن غذاهاي  سنگين و نوشابه هاي غيرمفيد ميتواند علاوه بر آسيبهاي جسمي بر روحيات ما نيز تاثير منفي گذارد.

 

 

به نقل از:نشريه كانون بازنشستگان آموزش و پرورش(خانم ها ابولفتحي و گودرزي)

یادداشت ها
Parameter:31915!model&284 -LayoutId:284 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار