|
|
|
کانون بازنشستگان مجلس شورای اسلامی
صفحه اصلی » عمومی کانون بازنشستگان مجلس شورای اسلامی
بازدید:35
0.0 (0)
آشنائی با بازی شطرنج
[1392/03/14]

آشنائی با بازی شطرنج  

مهره‌ها در شطرنج دارای ارزش و امتیاز مشخصی هستند و با نمادهای ویژه‌ای نوشته می‌شوند.

شطرنج (به سانسکریت:چاتورانگا، به پارسی میانه: چَترَنگ) یک بازی دو نفره است که بر روی صفحهٔ ۸×۸ شطرنج و با استفاده از مهره‌های شطرنج (شاه، وزیر، رخ، فیل، اسب و سرباز) انجام می‌گیرد. این بازی معمولاً بین ۱۰ تا ۶۰ دقیقه به‌طول می‌انجامد و با پیروزی یکی از بازیکنان یا تساوی پایان می‌یابد.

قدمت این بازی به سدهٔ ششم میلادی در هند باز می‌گردد. امپراتوری گوپتا این بازی را اختراع‌کرد و آن را چاتورانگا نامید و به دربار ایران در زمان امپراتوری خسرو انوشیروان ساسانی رساند. شطرنج در ایران نام چَترَنگ را بر خود گرفت. این بازی توسط معامله‌گران ایرانی به اروپا رسید و با فتح امپراتوری ساسانیان توسط عرب‌ها، در اسلام نیز رایج‌شد. در اروپا، شطرنج دستخوش تغییراتی شد و قوانین تازه‌ای برای آن وضع‌شد و به تدریج قهرمانی شطرنج جهان بنیادگذاری‌شد. در ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۲۴، سازمان بین‌المللی شطرنج جهان (فیده) بنیادگذاری‌شد و به تدریج مسابقات و عناوینی تازه‌ای به وجود آمدند. این بازی در طول جنگ جهانی دوم دچار هرج‌ومرج شد و پس از جنگ جهانی شکل تازه‌ای به خود گرفت.

مهره‌ها در شطرنج دارای ارزش و امتیاز مشخصی هستند و با نمادهای ویژه‌ای نوشته می‌شوند. شطرنج دارای تاکتیک‌هایی از جمله چنگال و آچمز و دارای جنبش‌ها و حرکات ویژه‌ای مانند حرکت قلعه، ان پاسان و پیشرفت سرباز است. تاکنون ۱۷۰ فدراسیون عضو فیده هستند و این سازمان یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های ورزشی جهان به‌شمار می‌آید. فیده قصد داشت که شطرنج به بازی‌های المپیک بپیوندد، اما این‌گونه نشد و المپیاد شطرنج شکل‌گرفت. استادبزرگ مهم‌ترین عنوانی است که یک بازیکن شطرنج می‌تواند به‌دست آورد و ادعا شده‌است که در سال ۱۹۱۴ توسط تزار نیکلای دوم روسیه اختراع شده‌است. کشورهای چین، روسیه، گرجستان و اوکراین از قدرت‌های مهم شطرنج هستند و ویسواناتان آناند اهل هند دارای عنوان قهرمان کنونی شطرنج جهان است. گری کاسپارف اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از اسطوره‌های شطرنج بود که از سال ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۰ قهرمان جهان بود.

شطرنج رابطهٔ نزدیکی با ریاضیات و رایانش دارد. در سال ۱۹۹۷، دیپ بلو ساختهٔ شرکت آی‌بی‌ام توانست برای نخستین‌بار گری کاسپارف که آن زمان قهرمان شطرنج جهان بود را شکست‌دهد. این بازی دارای انواع گوناگونی در جهان مانند شطرنج سرعتی و شطرنج سیامی است.

امروزه به کسی استادبزرگ شطرنج گفته می‌شود که به ریتینگ دست‌کم ۲۵۰۰ رسیده و در دو تورنمنت بین‌المللی که از شرایط خاصی (حضور استاد بزرگان دیگر، تعداد مسابقات و میانگین ریتینگ شرکت‌کنندگان و..) برخوردارند، امتیاز مطلوبی را که به نرم استادبزرگی معروف است، نیز به دست آورده باشد. این عنوان همچنین به قهرمان جوانان جهان (زیر ۲۰ سال)، قهرمان شطرنج زنان جهان و قهرمان پیشکسوتان جهان و ۱۶ نفر اول جام جهانی شطرنج هم در صورتی که پیش از آن این درجه را کسب نکرده باشند، اعطا می‌شود.

در سال ۱۸۳۸ برای نخستین بار، عبارت استادبزرگ توسط یک خبرنگار به شطرنج‌باز درگذشته، ویلیام لوئیس اطلاق شد. در مسابقات جهانی سال ۱۹۰۷ در آلمان، عنوان استادبزرگ (به آلمانی Großmeister) به برندگان مسابقه داده شد. همچنین مسابقات ۱۹۱۲ اسپانیا نیز «رویداد تعیین استادبزرگ» نامیده شده بود. در سال ۱۹۱۴ بنا بر برخی گزارش‌ها تزار نیکلای دوم به شرکت‌گنندگان در تورنمنت سن پترزبورگ درجه استادبزرگ را به طور رسمی اعطا کرد. همچنین فدراسیون‌های گوناگون شطرنج در کشورهای مختلف، تا پیش از سال ۱۹۵۰ بارها از این عبارت به صورت غیررسمی استفاده می‌کردند.

در سال ۱۹۵۰ فدراسیون جهانی شطرنج برای نخستین بار، ۲۷ بازیکن را رسما به عنوان استادبزرگ معرفی کرد. در سالهای بعد، ارائه این عنوان به افراد، تحت اثر اغراض سیاسی کشورها قرار گرفت. بنابراین در سال ۱۹۵۳ برای نخستین بار فدراسیون جهانی شطرنج شرایط و ضوابطی را تعریف کرد که بر آن اساس آن اعطای این عنوان به افراد صورت می‌گرفت. بعدها این شرایط و ضوابط در تغییرات سال‌های ۱۹۵۷، ۱۹۶۵ و ۱۹۷۰ دستخوش تغییراتی شد.

در سال ۱۹۷۰ در سراسر جهان تنها ۸۸ نفر عنوان استادبزرگ شطرنج داشتند که از این تعداد ۳۳ نفر آنان اهل شوروی بودند. امروزه اما این تعداد به بیش از هزار نفر رسیده‌است. ساده‌تر و ارزان‌تر شدن سفرهای هوایی باعث شده‌است تا ترکیب قهرمانان نیز به شوروی و اروپای شرقی محدود نباشد.

از سوی دیگر درحالی که ریتینگ استادبزرگ سوم جهان در سال ۱۹۸۹ تنها ۲۶۵۰ بود، امروزه امتیاز نفرات برتر جهان به شکل چشمگیری افزایش یافته‌است. به گونه‌ای که همه نفرات اول تا سوم مسابقات جهانی در جولای ۲۰۱۱، امتیازی بیش از ۲۸۰۰ داشته‌اند. افزایش بی‌سابقه شمار استادبزرگ‌های شطرنج بعد از سال ۲۰۰۸، برخی مقامات فیده را به این فکر انداخته که فدراسیون جهانی شطرنج باید عنوان جدیدی به نام «استادبزرگ نخبه» نیز معرفی نماید. هم‌اینک عنوان «سوپر استادبزرگ شطرنج» توسط بازیکنان این بازی و به طور غیر رسمی برای استادبزرگ‌های با امتیاز بیش از ۲۷۰۰ به کار می‌رود.

در کشور ایران در حال‌حاضر ۷ نفر دارای مقام استادبزرگ هستند.

احسان قائم‌مقامی نخستین استادبزرگ شطرنج ایران و دارنده رکورد گینس است با امتیاز 2570

جهت دریافت فایل پی دی اف آموزش شطرنج بر روی دانلود فایل زیر کلیک کنید

 

یادداشت ها
Parameter:42062!model&284 -LayoutId:284 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار