wait لطفا صبر کنید
مجلس شورای اسلامی
| | |
کانون بازنشستگان مجلس شورای اسلامی
صفحه اصلی » نگارخانه » سفرنامه
بازدید:2080
0/0 (0)
[1395/03/05]

سفر نامه  

در این صفحه با نقاط دیدنی و گردشگری ایران تحت عنوان " سفر نامه "  آشنا می شوید:

از بازنشستگان محترم مجلس دعوت میشود خاطرات سفر و سفرنامه های خود را چه بصورت تصویری یا نوشتاری برای ما ارسال تا در صورت تمایل با نام خودتان در سایت کانون درج شود.

 

 

 کشورایران، با تاریخی ده هزارساله، در جنوب غربی آسیا و درمنطقه خاور میانه، با وسعتی حدود ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومترمربع ، واقع شده است که از لحاظ مساحتی جزو هجدهمین کشور جهان محسوب می شود. این کشور از شمال به ارمنستان،آذربایجان و ترکمنستان ، از شرق به افغانستان و پاکستان، از غرب به ترکیه و عراق و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود می شود.
پایتخت کشورایران، تهران است که بزرگترین شهر ایران نیز به شمار می آید. براساس آخرین تقسیمات کشوری ، این کشور دارای ۳۱ استان و ۲۶۸ شهرستان می باشد .
کشور ایران همانند سایر کشورهای جهان دارای زبان و دین رسمی، پرچم، تقویم و واحد پول مستقلی است . به طوری که زبان رسمی در ایران فارسی و دین رسمی این کشور اسلام است.
در ایران جهت رانندگی راست است و ‌ ولتاژ برق مصرفی خانگی ۲۲۰+ برای دستگاه های برقی خانگی در نظرگرفته شده است.
پیش شماره تلفن در کشور ایران ۰۰۹۸ و دامنه اینترنتی آن ir. است.
همچنین نشانی درگاه ملی کشور ایران در فضای مجازی که از آن به عنوان «درگاه خدمات الکترونیکی ایران» یاد می شود iran.ir است.

 

کشور ایران، یکی از قدیمی ترین کانون های شکل گیری تمدن در دنیا محسوب می شود و با داشتن بیش از ۹ هزار سال قدمت، در زمره کشورهایی با تاریخ کهن قرار دارد. تاریخ اسکان بشر در فلات ایران به دوره نوسنگی بازمی گردد و قدیمی ترین کانون های سکونت بشر در ایران، در مجاورت کوه های زاگرس و البرز شکل گرفته است.
مهم ترین کانون های باستانی ایران عبارت از تپه سیلک کاشان، تپه حصار دامغان، تورنگ تپه گرگان، تپه حسنلو در آذربایجان، تپه مارلیک در رودبار و هم چنین شوش که در خوزستان است. کاوش های باستان شناسی در این کانون ها،‌ حاکی از وجود آثاری است که قدمت برخی از آنها به هزاره پنجم پیش از میلاد بازمی گردد.
مهاجرت قوم های آریایی به فلات ایران از هزاره دوم پیش از میلاد آغاز شد.از میان قوم آریایی،‌ پارت ها در خراسان، مادها در غرب و پارس ها در جنوب ایران مستقر شدند که در این میان امپراتوری مادها در هگمتانه یا همدان کنونی پا گرفت.
هخامنشیان پس از پیروزی بر مادها و تسخیر پایتخت آنان، نخستین امپراتوری بزرگ ایران را تشکیل دادند. به طوری که حدود متصرفات آنان در زمان داریوش اول (۴۸۵ -۵۲۲ ق.م) از جلگه رود سند در مشرق تا مرزهای یونان در مغرب می رسید.
بناهای تخت جمشید و پاسارگاد از آثار این دوره اند که جزو باارزش ترین بناهای باستانی ایران و جاذبه های جهانگردی جهان به شمار می روند.
پس از انقراض هخامنشیان و به آتش کشیده شدن تخت جمشید توسط اسکندر، سلوکی ها به مدت کوتاهی بر ایران تسلط یافتند. در حدود سال ۲۵۰ ق.م پارت ها که یکی از قوم های سوارکار آریایی بودند از خراسان به سمت غرب و جنوب غربی پیشروی کردند و امپراتوری خود را در تیسفون بنیان نهادند. این امپراتوری تا سال ۲۲۴ پس از میلاد دوام یافت.
ساسانیان با پیروزی بر آخرین پادشاه پارتی در ۲۲۵ م . امپراتوری جدیدی به وجود آورند که تا اواسط قرن هفتم میلادی دوام آورد.
از دوره ایران باستان، آثار تاریخی و بناهای بسیاری به جامانده است که در این زمینه می توان علاوه بر تخت جمشید و پاسارگاد به شوش، شوشتر، همدان، فیروز آباد، نقش رستم، تاق بستان، سروستان و نیشابور اشاره کرد.
پیشروی اسلام در ایران در نیمه اول قرن هفتم میلادی و پس از فروپاشی امپراتوری ساسانی روی داد. از آن پس دوره جدیدی در تاریخ ایران آغاز شد که دگرگونی های بنیادی بسیاری در اوضاع اجتماعی، سیاسی، مذهبی، حکومت و مردم به وجود آورد. با روی کار آمدن خلفای اموی و عباسی جنبش های استقلال طلبانه قابل توجهی در ایران شکل گرفت و در ادامه منجر به تسلط قوم های بیگانه آسیای مرکزی مانند ترکان سلجوقی، مغول ها و تیموریان شد.
در دوره صفویان دومین امپراتوری بزرگ ایران پا گرفت و مذهب تشیع رسمیت پیدا کرد. با انحطاط و سقوط صفویان، حکومت های افشاریان و زندیه بر اریکه قدرت تکیه زدند.
پس از حکومت زندیان، حکومت قاجار روی کار آمد و زمینه برای نفوذ قدرت های بیگانه نظیر روس و انگلیس فراهم شد. در همین دوره جنبش های اجتماعی تنباکو، انقلاب مشروطیت، قیام جنگل و قیام شیخ محمد خیابانی به وقوع پیوست و پس از سقوط قاجار ، با روی کار آمدن رضا خان میرپنج، سلسله پهلوی روی کار آمد.
پس از سقوط دولت رضا خان، محمد رضا پهلوی، پس از پدرش به حکومت رسید. وی که دومین و آخرین پادشاه ایران محسوب می شود با کودتای ۲۸ مرداد، قدرت استبدادی خود را تحکیم کرد. اما سرانجام به رهبری حضرت آیت الله خمینی و خواست اکثر مردم ایران، انقلاب شکوهمند اسلامی در ۲۲ بهمن سال ۱۳۵۷ به پیروزی رسید.
با برچیده شدن سلسله استبدادی پهلوی، نظام سیاسی ایران پس از ۲۵۰۰ سال از نظام سلطنتی به نظام جمهوری اسلامی تغییر یافت. بدین ترتیب در ۱۲ فروردین سال ۱۳۵۸ با رای ۹۸/۲ درصد مردم، نظام جمهوری اسلامی ایران با شعار استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی به عنوان نظام رسمی ایران شناخته شد.
 
جمعیت ایران مطابق سرشماری سال ۱۳۸۵ بیش از ۷۰٬۴۷۲٬۰۰۰ نفر است. بیش از نیمی از جمعیت ایران را جمعیت فعال تشکیل می دهد و در حدود ۳۹/۵ درصد کل جمعیت ایران زیر ۱۴ سال سن دارد.
بدین ترتیب، جمعیت ایران از نظر ترکیب سنی جزو جوان ترین جمعیت ها در میان کشورهای دنیاست.

از جایی که ایران بر سر راه آسیای مرکزی، ترکیه و کشورهای غربی قرار گرفته است،‌ متشکل از اقوام متعددی است که همگی با داشتن حقوق برابر به صورت آزادانه در این سرزمین زندگی می کنند.
از میان اصلی ترین اقوام ایرانی می توان فارس ها، کردها، لرها، بلوچ ها، بختیاری ها، ترک های آذری، تالشی ها، ترکمن ها، قشقایی ها و عرب ها را نام برد. البته با توجه به گستردگی و تنوع اقوام در کشور ایران، اقلیت های قومی و گروه های نژادی کوچک تری نیز در ایران زندگی می کنند.
مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، زبان و خط رسمی کشور ایران، زبان و خط فارسی است.
اما با توجه به این که ایران کشور بسیار پهناوری است و اقوام متعددی در آن زندگی می کنند، بیش از ۷۵ زبان و گویش در کشور رواج دارد. عمده ترین گویش های زبانی در کشور ایران را فارسی، ترکی آذربایجانی، کردی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی، خلجی، تالشی، لری، بختیاری، عربی، بلوچی، لکی، دیلمی، تاتی، ارمنی، آشوری، مندایی، گرجی، عبری و کلدانی تشکیل می‌دهند.
براساس اصل پانزدهم قانون اساسی ایران، کتاب های درسی نیز در کشور ایران باید با زبان و خط فارسی تدریس شوند. ولی استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات، رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.

در کشور ایران، دین اسلام و مذهب جعفری به عنوان دین و مذهب رسمی شناخته می شود.

به طوری که در اصل ۱۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده است، دین اسلام و مذهب جعفری دوازده امامی به عنوان مذهب رسمی کشور ایران شناخته شده است و سایر مذاهب اسلامی که در قانون اساسی به آنها تصریح شده شامل مذاهب چهارگانه اهل سنت (حنفی، شافعی، حنبلی، مالکی) و شیعیان زیدی (چهار امامی) نیز قانونی و دارای احترام کامل هستند.
هم چنین در اصل ۱۳ قانون اساسی، ایرانیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان اقلیت دینی پذیرفته شده‌اند و می‌توانند در حدود قانون بر اساس کیش خود عمل نمایند.

در کشور ایران، پیروان ادیان آسمانی دارای آزادی عمل در انجام مناسبت ها و آیین های مذهبی خود هستند و می توانند مطابق مذهب خود عمل کنند.

 

پرچم جمهوری اسلامی ایران دارای سه رنگ است. رنگ های پرچم ایران را سبز و سفید و سرخ تشکیل می دهند و ترتیب قرار گرفتن آنها بدین شکل است که رنگ سبز در بالای پرچم، رنگ سفید در وسط پرچم و رنگ سرخ در قسمت پایین پرچم قرار دارد.

هر یک از رنگ های پرچم ایران، نشانه یکی از اصلی ترین اعتقادات مردم کشور است. در این میان، رنگ سبز نشانه دین اسلام است که مذهب رسمی کشور ایران محسوب می شود. رنگ سفید، نمادی از صلح و آرامش و رنگ سرخ، نشانه گرامی بودن خون شهدای ایران در نزد مردم و نظام جمهوری اسلامی ایران است.

در وسط پرچم ایران و بر روی رنگ سفید آن، علامت «الله» قرار دارد که به نوعی نشانه جمهوری اسلامی ایران است.
در پرچم ایران، ‌شعار «الله اکبر» به نشانه پیروزی انقلاب اسلامی در ماه بهمن که یازدهمین ماه از سال است، یازده بار در رنگ سبز و یازده بار در رنگ سرخ تکرار شده است. از این روی، شعار «الله اکبر» بیست و دو بار به صورت پشت سر هم در مرز رنگ سرخ و سبز با رنگ سفید تکرار شده است.

 

تقویمی که در کشور ایران، مورد استفاده قرار می گیرد به تقویم جلالی معروف است و یکی از اولین و در عین حال دقیق ترین انواع تقویم در جهان محسوب می شود.

در کشور ایران، هر ساله روز اول فروردین که مصادف با نخستین روز از فصل بهار است، سال نو آغاز می شود و ایرانیان سال نو را که همراه با فرارسیدن بهار است و به آن نوروز می گویند، جشن می گیرند. جشن نوروز ایرانیان، توسط سازمان ملل متحد نیز به رسمیت شناخته شده و به عنوان میراث جهانی به ثبت رسیده است. عید نوروز در تقویم ایران ۱۳روز است که از آخرین روز آن با عنوان روز طبیعت و یا سیزده به در یاد می شود.

در کشور ایران، ۱۲ ماه، چهار فصل و ۳۶۵ روز وجود دارد. شش ماه اول سال در ایران۳۱ روزه، پنج ماه بعدی ۳۰ روزه و یک ماه آخر ۲۹ روزه است که در سال‌های کبیسه ۳۰ روز می‌شود.در تقویم ایران، مهم ترین اعیاد مذهبی، مناسبت های ملی و برخی از سوگواری ها تعطیل رسمی است که معمولا به رنگ قرمز نمایش داده می شود.

مبدا تاریخ رسمی کشور ایران، نیز هجری شمسی است که به مناسبت هجرت پیامبر اسلامی(ص) از مکه به مدینه نامگذاری شده است. از این روی، تقویم رسمی ایرانی بر اساس سال شمسی و ماه های ایرانی تنظیم می شود.

 

واحد رسمی پول در کشور ایران، ریال است و کلیه داد و ستدهای جاری در این کشور بر مبنای این واحد صورت می گیرد.البته بسیاری از خرید و فروش های معمولی و روزانه بر اساس تومان صورت می گیرد که و می توان گفت، تومان در میان مردم ایران، رایج تر از ریال مورد استفاده قرار می گیرد.هر ده ریال معادل یک تومان است.

یکی دیگر از متداول ترین مقیاس ها و واحدهای اندازه گیری که در ایران مورد استفاده قرار می گیرد، واحد وزن است. واحد وزن در کشور ایران به صورت کیلوگرم محاسبه می شود. هر یک هزار کلیوگرم، معادل یک تن است. واحد طول نیز در کشور ایران به سانتی متر، متر یا کیلومتر است و واحد مایعات نیز به لیتر یا متر مکعب است. هر یکصد سانتی متر، یک متر است. همچنین مقیاس مساحت نیز متر مربع و هکتار است که معمولا در هنگام محاسبه مساحت مزارع، آپارتمان و ویلا مورد استفاده قرار می گیرد.

به نقل از http://www.iran.ir


استانهای مختلف ایران 

 

آشنایی با استان:  تهران

 

استان تهران با وسعتی حدود ۱۸ هزار و ۹۰۹ کیلومتر مربع در شمال ایران و جنوب دامنه رشته کوه البرز - از آذربایجان تا خراسان با جهت غربی – شرقی - قرار دارد. این استان از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان قم، از جنوب غربی به استان مرکزی، از غرب به استان البرز و از شرق به استان سمنان محدود می شود. مرکز استان تهران، شهر تهران است و از شهرهای مهم آن می توان دماوند ، ورامین و ری را نام برد.
 
اکوه دماوندستان تهران از شمال به وسیله «رشته کوه های البرز» محصور شده است، این رشته کوه در استان به سه دیواره؛ «شمالی»، «میانی» و «جنوبی» تقسیم می‌شود. «ارتفاعات دیواره شمالی» در استان تهران محدود و بیشتر آن در استان مازندران قرار دارد، ولی «دیواره میانی»؛ حد شمالی استان است که بلندترین قسمت «رشته کوه البرز» یعنی «کوه دماوند» نیز با ارتفاع ۵,۶۷۱  متر در این بخش قرار گرفته است، همچنین کوه های «سوادکوه » و «فیروزکوه» در شمال شرق این منطقه واقع شده که از شرق به «ارتفاعات شهمیرزاد» متصل می شود، در «شمال غربی» استان، این دیواره بزرگ کوهستانی،‌ به صورت کوه های «کندوان» و «طالقان» تا محل به هم پیوستن رود «الموت» به «طالقان رود» ادامه می یابد و اما سومین دیواره یعنی «دیواره جنوبی» به وسیله رودخانه های «جاجرود و کرج» بریده شده و به سه قسمت کوه های «لواسانات»، «شمیرانات» و «کهار» تقسیم گردیده است و جزو ارتفاعات مرکزی محسوب می شود.
از نظر شرایط اقلیمی استان تهران در مناطق کوهستانی دارای آب و هوای معتدل و در  دشت، نیمه بیابانی است. وجود دشتهای کویری و مناطق خشک، مانند: دشت قزوین، کویر قم و مناطق خشک همجوار استان سمنان با استان تهران، موجب گرما و خشکی هوا، همراه با گرد و غبار می شود. هرچند وجود رشته کوه‌های البرز و وزش بادهای مرطوب و باران زای غربی باعث تعدیل آب و هوا و گرمای سوزان بخش کویری می شود ، ولی تاثیر آن را خنثی نمی کند .
 

پیشینه تاریخی 

قبل از کشف «تمدن قیطریه» و آثار بدست آمده از «تپه‌های عباس‌آباد»، تصور بر این بود که پیشینه تاریخی منطقه تهران، محدود به آثار یافت شده در حوالی شهر ری است، ولی اکتشافات و حفاری های باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران، دروس و تمام آبادی‌های ناحیه تاریخی قصران، گواه بر این است که در این ناحیه، در هزاره دوم پیش از میلاد، مردمی متمدن زندگی می کردند. در عهد ساسانیان «دین زرتشت» در ری رواج یافت و چندین آتشگاه بزرگ در شمال و جنوب تهران ایجاد شد که از آن می توان به «آتشگاه نخستین قصران»، رو به روی یکی از ارتفاعات کوه توچال اشاره کرد. تهران در قدیم جزو روستاهای ری بوده و در آن زمان به دلیل واقع شدن ری در تقاطع محورهای قم، خراسان، مازندران، قزوین، گیلان و ساوه به عنوان مرکز مهم سیاسی، بازرگانی، اداری و مذهبی مورد توجه بود.
نام «تهران» نخستین بار در ذکر زندگینامه ابوعبدالله حافظ تهرانی متولد ۱۸۴ خورشیدی آمده‌است یاقوت حموی نیز در کتاب خود به نام «المعجم البلدان»‌ به سال ۶۲۰ ه . ق، تهران را از روستاهای ری می داند و می نویسد: «اکثر خانه های آنان زیر زمین ساخته شده و شامل دوازده محله است و اطراف آن باغهای زیادی است که به هم راه دارند.»
ذکریای قزوینی در کتاب «آثارالبلاد»  در سال  ۶۷۴ ه . ق، یعنی که حدود ۷۰ سال بعد از یاقوت حموی نوشته شده؛ درباره تهران چنین می نویسد: «تهران شهری است زیرزمینی مانند لانه مورچه که اهالی آن به محض حمله دشمن در زیرزمین ها مخفی می شدند.»
در کتاب «عجایب البلدان» نیز آمده است: «تهران قریه ای است معظم و ولایت ری دارای باغات زیاد به اشجار و ثمرات خوب و فراوان و سکنه در خانه های سرداب مانند به سر می برند که هر قدر محصور بودنشان امتداد یابد به سبب کثرت آذوقه که از فرط احتیاط ذخیره کرده اند آسوده اند... و دائماً به سلطان عصر یاغی و با عساکر او در کارزار و زد و خوردند، مالیات خود را به مسکوک نمی پردازند، بلکه در عوض نقود رایج خروس و مرغ می پردازند. تا حمله مغول، هنوز هم تهران به صورت قریهای نه چندان معتبر باقی مانده بود و مانند دیگر قراء ری، زیر نظر خوارزمشاهیان اداره می شد.»
با مهاجرت مردم ری به تهران، پس از زلزله های پی در پی و حمله مغول ها، به تدریج تهران از شکل روستا درآمده و به شهرکی تبدیل شد که دارای چهار امام زاده و چند بقعه متبرکه بود. در این دوره کشاورزی و باغداری توسعه پیدا کرد و این امر نظر مهاجمان و ساکنان روستاهای اطراف تهران را به خود جلب کرد. این وضع تا پایان دوره های ترکمانان و اوایل صفویه دوام یافت. نخستین بار در دوره حکومت صفویان، شاه طهماسب اول صفوی در سال ۹۱۶ شمسی، هنگام عبور از تهران، با دیدن باغ و بوستان فراوان این شهر دستور داد تا به دور آن دیوار کشیده شود ، این دیوار دارای ۱۱۴ برج به عدد سوره‌های قرآن و چهار دروازه رو به چهار سوی دنیای پیرامون داشت که از شمال به میدان توپ‌خانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی یا شاپور محدود می‌شد، مساحت تهران در این دوران به ۴۴۰ هکتار رسید.
در دوره قاجار، زمانی که آقا محمد خان قاجار در اول فروردین سال ۱۲۰۰ ﻫ - ق بر تخت سلطنت نشت، تهران را به‌عنوان پایتخت برگزید و آن را «دارالخلافه» نامید. انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی آقا محمد خان قاجار چند علت داشت که مهم‌ترین آنها نزدیکی به اراضی حاصلخیز ورامین و مجاورت آن با محل استقرار ایلات ساوجبلاغ بود. ایلات غرب ساکن در ورامین، یعنی هواخواهان وی در حوالی تهران اقامت داشتند و علاوه بر این موارد ، تهران با استرآباد و مازندران که در حقیقت ستاد اصلی نیروهایش بود فاصله چندانی نداشت.
در دوره حکومت ر‍‍ژیم پهلوی، تهران نیاز به تغییر و گسترش داشت. رضا شاه پهلوی که معتقد بود ساختمان های کهن و قدیمی همچون بخش های بزرگی از کاخ گلستان، تکیه دولت، میدان توپخانه، استحکامات نظامی و قلعه های قدیمی، نباید بخشی از یک شهر مدرن باشند. دستور تخریب، این بناهای قدیمی با یک اسلوب معین را داد و ساختمان های مدرن با سبک های ایرانی پیش از اسلام، از جمله بانک ملی، ساختمان امنیه، ساختمان تلگراف و تلفن و دانشکده نظامی در جاهای مشخص به خودشان ساخته شدند. بازار تهران نیز در راستای این خط مشی به دو نیم تقسیم شد و بسیاری از ساختمان های تاریخی به منظور ایجاد راه های درون شهری در پایتخت تخریب شد. نمونه های بسیاری از باغ های ایرانی نیز با توجه به مدرن سازی و ایجاد شبکه جاده ای در شهر مشمول این طرح شدند.
در خلال جنگ جهانی دوم، نیروهای نظامی انگلیس و شوروی وارد شهر تهران شدند. در سال ۱۹۴۳ م، تهران محل برگزاری کنفرانس تهران بود. در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ م . یعنی در دوره حکومت محمدرضا شاه مخلوع، تهران به سرعت توسعه پیدا کرد و طرح های زیادی ریخته شد. ساختمان های جدید، کم کم بیشتر و بیشتر شدند و خیابان ها گسترش پیدا کردند. در سال ۱۳۵۷ ه . ش، در محدوده شهرستان تهران و کرج و ورامین، استان تهران ایجاد شد و شهر تهران به عنوان مرکز استان انتخاب گردید. در طول جنگ ایران و عراق، تهران بارها مورد حملات موشکی و هوایی قرار گرفت و بسیاری از مردم تهران در نتیجه این حملات کشته و مجروح شدند. پس از هر حمله هوایی، مواضع تخریب شده بازسازی می شدند. پس از جنگ ایران و عراق، رشد عمرانی تهران از سرگرفته شد.
 

اقوام وزبان 

در کتاب های تاریخی، چون کتاب «تاریخ مردوخ» آمده است که حدود ۳ هزار سال پیش از میلاد، قبایلی از ماد که از هفت قبیله  «آریایی» تشکیل می شد ، از سیبری به ایران آمدند و پس از گذشتن از  مرو و شاهرود در ری و ورامین ساکن شدند که آنها را «پارتاسنی» می نامیدند. بنابراین؛ ساکنین اولیه این منطقه را « آریایی ها» تشکیل می دادند. اما از آنجا که امروزه استان تهران، بزرگترین استان مهاجرپذیر کشور محسوب می شود؛ اقوام مختلفی از سراسر سرزمین ایران در آن ساکن شده اند و با این که زبان اصلی مردم استان، فارسی است ولی زبان و گویش‌های دیگری مانند ترکی آذری، کردی، گیلکی، لری، مازندرانی و غیره به دلیل مهاجرت ها رایج است.
 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی 

استان تهران یکی از قطب‌های اصلی اقتصاد کشور است. تجمع کانون‌های عمده‌ اقتصادی در این استان و موقعیت سیاسی- اداری و از همه مهم تر پایتخت بودن آن باعث شده است بخش عمده امکانات صنعتی و خدماتی در محدوده آن متمرکز شود.
کمی بارش باران و برف، نزدیکی به کویرها و بیابان‌ها، کمبود آب مورد نیاز کشاورزی و تبدیل زمین‌های کشاورزی به مناطق مسکونی و تولیدی - صنعتی از مهم‌‌ترین دلایل رکود کشاورزی در استان است. از نظر موقعیت طبیعی و کشاورزی منطقه تهران را می توان به دو ناحیه کوهستانی معتدل و ناحیه دشت ها و کوهپایه های جنوب البرز تقسیم کرد. مردم نواحی کوهستانی معتدل که در بخش شمالی استان ساکن هستند؛ مانند بخش‌های فیروزکوه، دماوند، لواسانات، رودبار قصران، طالقان و بخش‌هایی از شمال ساوجبلاغ ، به علت ناهمواری‌های شدید سطح زمین، وضعیت نامساعد جوی و اقلیم سرد بیش‌تر به فعالیت‌های باغ‌داری و دام‌داری می‌پردازند و باغ‌های سیب، گوجه‌سبز، گیلاس، زردآلو و هلو از مهم‌ترین فرآورده‌های این ناحیه به شمار می‌رود. ساکنین ناحیه دشت‌ها و کوه‌پایه‌های جنوبی البرز که مشتمل بر ورامین، ری، شهریار، رباط کریم، اشتهارد و بخش‌های مرکزی و جنوبی ساوجبلاغ به دلیل شرایط مساعد طبیعی بیشتر در بخش کشاورزی فعالیت دارند. محصولات عمده این ناحیه را گندم، جو، یونجه، ذرت، گوجه‌فرنگی، خیار، سبزی‌ها، سیب‌زمینی،‌ گیاهان علوفه‌ای،‌ انگور، چغندرقند و پنبه تشکیل می‌دهد.
از دیگر ارکان اصلی اقتصاد استان تهران «صنایع ماشینی وابسته» است که بیشتر آن‌ها به مونتاژ و تولید کالاهای مصرفی اشتغال دارند. توسعه این صنایع بیشتر در امتداد راه‌های ورودی به تهران به ویژه در مسیر تهران - کرج، تهران – دماوند، تهران - ساوه و تهران - قم متمرکز شده اند.
 

بخش شیرینی : سوهان شهر ری

بخش کشاورزی : سبزی های کوهی و دوغ دماوند، انگور و کشمش شهریار

بخش صنایع دستی : قلم زنی روی مس و برنج، خراطی و سبد بافی، خاتم کاری ، شیشه گری، تراش و نقاشی روی شیشه، زیلوبافی، نقاشی روی چرم، قالی بافی و چاپ باتیک، سفال گری، حصیر بافی، ورنی بافی و دست بافی، جاجیم و گلیم، چنته، روبه پشتی، جوال، خورجین.

 

لار
 
 

تهران : پارک ملی کویر، پارک ملی خجیر، پارک سرخه حصار، پارک جنگلی چیتگر، پارک جنگلی لوایزان، پیست اسکی دیزین، پیست اسکی شمشک، پیست اسکی توچال، پیست اسکی آبعلی، حاشیه رودخانه جاجرود، منطقه حفاظت شده لار، منطقه حفاظت شده ورجین

 

 

 

 

 

کوه-بی-بی-شهربانو
 
 

ری : چشمه علی، کوه بی بی شهربانو

 
 
 
 
 
 
 

رباط کریم : رود شور، رود فصلی شاه چایی، رودخانه فصلی سیاب

پیست-اسکی-آبعلی
 

دماوند : پیست اسکی آبعلی، چشمه اعلا آبعلی، حاشیه ریاچه تار، غار رود افشان، غار بورنیک در جاده دماوند، طبیعت دشت مشا

 
 
 
 
 
 
 
 
 
تنگه واشی
 
 

فیروزکوه : تنگه واشی یا تنگه ساواشی، غار زرافشان،‌ چشمه آب معدنی خمده

 
 
 
 
 
 
 
 
 
لتیان
 
 
 

شمیرانات : آبشار دوقلوی، آبشار اسون، آبشار پسنگ، آبشار سوتک، آبشار منظریه، آبشار ناران و کفترلو، برج کلکچال، پیست دربندسر، پارک جمشیدیه، پارک دارآباد، پارک نیاوران، پیست اسکی دیزین و شمشک، پیست توچال، سد لتیان،‌حاشیه رودخانه جاجرود،‌طبیعت شمیرانات، طبیعت رودبار قصران و لواسانات.

 
 
 
 
 
 

 

جاذبه های تاریخی

تپه-قائمیه1
 
 
 
 

اسلامشهر : بقعه‌ی امام زاده سیدرضا (ع)، بقعه‌ی امام زاده زکریا (ع )، تپه علی آباد، تپه قائمیه، یخچال علی آباد، یخچال آسیاب جعفرآباد، موزه دفاع مقدس.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
شمس العماره
 
 

تهران : امام زاده داوود، امام زاده صالح، بازار تهران، باغ نگارستان، باغ ظهیرالدوله، سردر باغ ملی، شمس‌العماره، کاخ گلستان، صاحب قرانیه، موزه ملی تهران، موزه آبکار، موزه نیروی دریایی، مجموعه فرهنگی آزادی، موزه بهزاد، موزه فرش ایران، موزه سینما، موزه سکه، موزه هنرهای معاصر، موزه دکتر حسابی، موزه مردم شناسی، موزه هنرهای زیبا، موزه شیشه و سرامیک، موزه حیات وحش، موزه تاریخ، تماشاگه تاریخ، موزه جهان نما، موزه ملک، موزه نقشه، موزه نظامی.

 
 
 
 
 
 
 
 

طغرل
 
 
 

ری : آستانه حضرت عبدالعظیم، برج نقاره خانه، برج طغرل، ، بقعه جوانمرد قصاب، بقعه بی بی شهربانو، تپه چشمه علی، دخمه گبری، قلعه طبرک،حصار قدیم، کاروانسرای شاه عباسی، موزه آستان عبدالعظیم، موزه تپه میل شهر ری.

 

 

 

 

 
 
کاروانسرای-فتحعلیشاهی
 
 

رباط کریم : آسیاب و یخبندان قدیمی،امام زاده محمد تقی، امام زاده عماد الدین،  قلعه سنگی مربوط به دوره سلجوقی، تپه تاریخی ده حسن، تپه باستانی  پرندک، پل تاریخی بازارک، معمورین و وسطر، کاروانسرای فتحعلی شاه، معبد تخت رستم

 
 
 
 
 
 
قلعه ضحاک
 
 
 

شمیرانات : آرامگاه خواجه احمد، آرامگاه موسی، آرامگاه سید میر سلیم، امامزاده قاسم، بازار تجریش، بقعه سلطان، تپه کله قندی، تپه حصارک، قبر تاج الدین، قصر ضحاک، قلعه دختر ضحاک، کاخ مظفری، گورستان ظهیرالدوله، گورستان زردشتیان، مسجد امام حسن عسگری (ع)، موزه سینما، کاخ موزه نیاوران،‌موزه حیات وحش.

 
 
 
 

شهریار : آتشکده تخت رستم، بالابان، تپه جوقین، تپه قره تپه، تخت کیکاووس، پل تاریخی دختر مربوط به دوره ساسانیان، قلعه دختر، قلعه کبری.

 

قلعه-فیروزکوه

 

 

فیروزکوه : امام زاده اسماعیل، امام زاده احمد و محمد طارس، تپه باستانی سرتپه یا کله منار، تپه و قلعه باستانی پیرکمر، پل تاریخی رضاشاهی نمرود، قلعه فیروز کوه بنای تاریخی گور گنبد، قلعه تاریخی فیروزکوه، سرخ قلعه سرانزا، قلعه شاه چشمه، قدمگاه حضرت خضر نبی در روستای ورسخوران، کاروانسرای گدوک

 
 
 
 
 
 
 
مسجد جامع ورامین
 
 

ورامین : امام زاده جعفر، امام زاده یحیی، قلعه ایرج، قصر بهرام، میدان کهنه گل، نازین قلعه

 

 

 

 

 

 


آشنایی با استان:  اصفهان

اصفهان - میدان نقش جهان

 

استان اصفهان با مساحتی حدود ۱۰۶ هزار و ۱۷۹ کیلومتر مربع یعنی حدود ۲۵/۶ درصد از مساحت کل کشور را در مرکز ایران به خود اختصاص داده است. این استان، از شمال به استان‌های مرکزی، قم و سمنان، ازجنوب به استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد؛ از غرب به استان‌های لرستان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری و از شرق به استان یزد و خراسان محدود می شود.
شهر تاریخی اصفهان، مرکز استان اصفهان است که اکنون از نظر جمعیت در سطح کشور، مقام سوم را دارد. از شهرهای مهم آن می توان،اردستان، تیران و کرون، دهاقان، خمینی شهر، خوانسار، خور و بیابانک، چادگان، سمیرم، شاهین شهر و میمه، شهرضا، فریدن، فریدون شهر، فلاورجان، کاشان، گلپایگان، لنجان، مبارکه، نایین، نجف آباد، نطنز را می توان نام برد .

 

موقعیت جغرافیایی 

استان اصفهان به دلیل قرار گرفتن در میان کوه های مرکزی ایران و دامنه های شرق زاگرس دارای نواحی مختلف «کوهستانی و جلگه ای» است. نواحی کوهستانی آن مشتمل بر: نواحی کوهستانی غرب، نواحی کوهستانی شمال شرق و شرق و نواحی کوهستانی اردستان است.
بانلاق گاوخونی شهرستان های فریدن و فریدونشهر در ناحیه «کوهستانی غرب»، شهرستان های نطنز، کاشان و گلپایگان در ناحیه «کوهستانی شمال و شمال شرق» و در آخر شهرستان اردستان در ناحیه «کوهستانی اردستان» قرار دارد. شهرستان اردستان به وسیله دو رشته کوه در غرب از حوزه زاینده رود و در شرق از کویر لوت جدا می شود. ناحیه کوهستانی اردستان همچنین به وسیله یک رشته از کوه های کم ارتفاع به دو قسمت «شمالی» و «جنوبی» تقسیم می شود. قسمت شمالی شامل شهرستان های نایین، اردستان، کاشان است و قسمت جنوبی شهرستان یزد را در دامنه شیرکوه دربر می گیرد .
و اما بخش جلگه ای این استان از «آبرفت های زاینده رود» به وجود آمده و با شیب ملایمی به «باتلاق گاو خونی» در جنوب شرقی اصفهان منتهی می گردد .
استان اصفهان با توجه به تفاوت ارتفاعات در مناطق مختلف، دارای سه نوع آب و هوا است. «آب و هوای بسیار خشک تا خشک گرم»، «آب و هوای نیمه مرطوب تا مرطوب سرد» و «آب و هوای نیمه خشک» . به همین دلیل جزو «مناطق خشک و نیمه خشک» کشور محسوب می شود. قسمت های شمال و شمال شرقی استان که شامل شهرهای کاشان، آران و بیدگل، نطنز، اردستان، نایین و اصفهان است، دارای اراضی غیرقابل کشت، کویری ، شن زار و بیابان است .

 

پیشینه تاریخی

گروهی معتقدند پیش از اسلام، به ویژه در دوران ساسانیان، این منطقه مرکز گردآمدن سپاهیانی از مناطق جنوبی ایران یعنی، خوزستان، کرمان، فارس، سیستان و غیره به منظور حرکت به سمت محل نبرد بود و به همین دلیل آنجا را «اسپهان» می نامیدند، ولی بعدها با ورود اعراب به ایران ، نام این منطقه از « اسپهان » به «اصفهان» تغییر یافت.
به گفته «هرودوت»، مادها قبل از آن که به قدرت برسند اتحادیه ای از شش طایفه به نام های «‌پارتاکنیان»، «بوسیان»، «استرو خانیان»، «اریزانتیان»، «بودیان» را تشکیل داده بودند که این خود سبب قدرت و نیرومندی آنان شده بود. ایران در این دوران دارای استان های وسیعی تحت حکومت «مادها»، «پارت ها» و «پارس ها» بود .
در خصوص محل استقرار این اقوام باید گفت: «پارس ها» در قسمت جنوب و جنوب غربی ایران ساکن بودند. «پارت ها» سرزمین های خراسان، سیستان و بلوچستان را تا شمال شرقی دریای خزر برای سکونت انتخاب کردند و «مادها» که خود به دو قسمت «ماد کوچک» و «ماد بزرگ» تقسیم می شدند به ترتیب در آذربایجان و قسمتی از کردستان و همچنین در تمام نواحی مرکزی و غرب ایران از جمله کرمانشاه، همدان، ری، اصفهان و سواحل دریای خزر ساکن شدند.
در دوران ایلامی ها استان کنونی اصفهان به عنوان یکی از ایالات های کشور محسوب می شد و « انزان یا انشان» نامیده می شد. نام این ایالت و مرکز آن در زمان هخامنشیان، از «انزان» به «گابیان»، «گابا» و «گادوگای» تغییر کرد و به سبب آبادانی، نه تنها محل سکونت پادشاهان هخامنشی گردید، بلکه به یکی از ساتراپ های حکومتی نیز تبدیل شد. در اواخر این دوره «گابیان» رفته رفته به «گی» تغییر یافت. «هرتسفلد» می نویسد : «اصفهان نام بلوکی از «ولایت پریتکان» و نام «شهر گبی» بوده است . «گبی» بعدها «گی» و سپس عربی شد و به «جی» تبدیل شد.
اسکندر مقدونی هنگام دنبال کردن داریوش هخامنشی به «ایالت پرتیکان» آمد و آن جا را گشود و «اکسازر» را که والی شوش بود به حکومت «پرتیکان» گمارد. با سقوط حکومت هخامنشیان اسکندر اقدام به بنای دوازده شهر به نام «اسکندریه» نمود که از جمله «ایالت پرتیکان» نیز جزو یکی از این شهرهای جدید محسوب می شد. بسیاری از بازرگانان، صنعت گران و پیشه وران به منظور انجام معاملات سودمند در ممالک شرقی همراه با اسکندر مقدونی حرکت می کردند و در این شهرهای جدید ساکن می شدند. در آن زمان ، « پرتیکان » به تمامی ناحیه اصفهان اطلاق می‌شد.

 

اقوام و زبان

مردم استان اصفهان ترکیبی از اقوام مختلفی است که در طول تاریخ و با روی کار آمدن حکومت های مختلف، به منظور انجام فعالیت های مختلف اقتصادی، بازرگانی و صنعتی وارد این سرزمین شده و در آن ساکن شد ه اند. البته اقوام دیگری نیز در این استان ساکن هستند که به ترتیب جمعیت، عبارتند از: پارس های بختیاری، لرها ، ترک ها، ارمنی‌ها، گرجی‌ها، یهودی ها، کولی‌هاوعرب‌ها. همچنین مسیحیان، کلیمیان و زرتشتیان نیز اقلیتهای غالب توده مردمی استان اصفهان را تشکیل می دهند.
باتوجه به ترکیب اقوام ساکن در استان اصفهان، مردم استان به زبان فارسی با لهجه های اصفهانی، نایینی، نطنزی، خوانساری، خوری، کاشانی، اردستانی، جندقی، گزی، فریدنی، لری سخن می گویند.

 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی

استان اصفهان یکی از بزرگ‌ترین مراکز تولید انواع مختلف صنایع دستی ایران به شمار می‌رود. تزیینات آجری، کاشی کاری، گچ بری، انواع خط در آثار تاریخی موجود بر اطراف و کناره های مناره‌ها، مساجد، قصرها، رونویسی انواع کتاب ها و قرآن، قطعات نگارگری و نقاشی، همچنین هنرهای زری دوزی و قلم کاری، ترمه، نقره کاری و زرنگاری از قرن ها پیش تا دوره معاصر گویای فرهنگ و هنر غنی این استان است .
صنایع دستی چون؛ سیم کشی، زرکشی، زربافی، گلابتون دوزی، منبت گلپایگان، پولک دوزی، زنجیره بافی، قالی بافی و نساجی از جمله صنایع دستی رایج در این استان است که در عهد شاهان صفوی رونق فراوانی داشت. به طوری که هنوز هم طرح و نقش عموم دست ساخته‌های اصفهان اعم از فرش و قلمکار و ظروف قلم زنی و کاشی، دوختنی‌های روی پارچه تحت تأثیر طرحهای تزیینی دوران صفویه قراردارد و طراحان اصفهان، طرح ها را به نسبت قدرت درک و مهارت خود از آثار قدیمی برمی‌گیرند و با خلاقیت خود، آنها را زیباتر می‌سازند.فولاد مبارکه
مردم استان اصفهان علاوه بر فعالیت در بخش صنایع دستی، به فعالیت در بخش کشاورزی و دامپروری نیز می پردازند. پوشش گیاهی متوسط، وجود آب‌های سطحی و زمین‌های مساعد برای کشت گندم آبی و دیم، علوفه و سیب‌زمینی و کاشت درختان میوه از خصوصیات مهم جغرافیایی منطقه است. به غیر از گندم که در همه شهرستان‌های استان کشت می‌شود، می توان به کشت سیب زمینی در فریدن و سیب در منطقه سیمرم را نام برد. همچنین تنوع آب‌ و هوا ، میزان آب‌های سطحی و زیرزمینی، بازار مصرف و دانش و تکنولوژی کشاورزی سبب شده است، این استان از تنوع کشت برخوردار باشد . در این استان فقط گندم به صورت دیم کاشته می‌شود .مناطق دیم‌کاری نیز محدود به قسمتی از جنوب و شمال غربی استان است. میزان محصول دیم استان در مناطق مختلف و در هر سال به علت تغییر میزان بارندگی متفاوت است؛ به طوری که در بعضی از سال‌ها میزان محصول حتی کم‌تر از بذر کاشته شده، می‌شود.
علاوه بر موارد ذکر شده، وجود معادنی چون معادن سرب و روی ایران کوه واقع در غرب شهرستان اصفهان، معادن طلای موته در حوالی میمه، معدن سنگ چینی و ساختمانی در گدار سرخ گلپایگان نشان از فعال بودن بخش معاون این منطقه است.
در بخش صنعت از مهمترین صنایع استان اصفهان می توان: وجود کارخانه ذوب‌آهن، صنایع فولاد مبارکه اصفهان،‌ کارخانه پلی‌اکریل اصفهان، صنایع نظامی، صنایع مواد غذایی و فرآورده‌های پلاستیکی و کارخانه‌های بافندگی و ریسندگی را بر شمرد.

 

سوغات 

 

 

  • بخش شیرینی : گز ، پولکی اصفهان، گلاب قمصر کاشان



 

 

 

قلمکار

 

بخش صنایع دستی : خاتم کاری، مینا کاری، مینیاتور، قلم زنی، پارچه های قلم کار، پارچه های زرباف و آثار خوشنویسی، منبت کاری، کاشی سازی، گچبری، گره چینی و مشبک

 

 

 

 

جاذبه های طبیعی – گردشگری

 

زاینده رود

 

اصفهان : آبشار شالورا، آبشار کرد علیاچ، آبشار سمیرم، آبشار تخت سلیمان، آبشار خضر، زاینده رود، چشمه آب معدنی و آب گرم ورتون، چشمه آب سرخ فریزهند، پیست اسکی پولادکف، غار فریدون، غار یخ، غار شاه قنداب، غار چاه وزمه یا کلهورود، غار پلنگ، غار افغان

 

 

 

 

 

دالانکوه

 

 

تیران و کرون : آبشار دالانکوه، چشمه مرغاب، چشمه احمدرضا، طبیعت دامنه رشته کوه دالانکوه

 

 

 

 

خمینی شهر : چشمه لار ، قنات دیمتریان

 

آبشار-سمیرم

 

سمیرم : آبشار سمیرم، آبشار خفر، آبشار و دره بی بی سیدان، پارک جنگلی آب ملخ، تفرجگاه های حاشیه رودخانه لای سرخ و چشمه نول، حاشیه رودخانه ماربر، چشمه تخت سلیمان،  چشمه شیربرنجی، چشمه بابا زرنگو، چشمه ناز ونک، کوه منطقه تنگ خشک، طبیعت تنگ سیرو، غار چال قفا، غار دنگزلو،  یخچال طبیعی کمانه، اسپراین

 

 

 

شهرضا : بیشه های روستای اسفرجان، زرچشمه روستای هونجان، غار شاه قنداب، غار شاه آباد، غار شاه عبداله

 

فریدن :  آبشار سیاه دره، چشمه آب الکن، چشمه آب بلادگان، چشمه آب ترز، چشمه آب چران، چشمه آب چم در، چشمه آب دره غاز، چشمه آب زرک، طبیعت روستاهای قراقوش، کرم گوگان، مارکده، قوچان، صادق آباد، قار تطوع، چم کاکا

 

آبشار-نیاسر

 

کاشان :  حاشیه رودخانه دهنار، حاشیه رودخانه سار، حاشیه رودخانه نابر، حاشیه رودخانه قمصر، حاشیه رودخانه قهرود، حاشیه رودخانه هنجن، حاشیه رودخانه گپرکن، چشمه نیاسر، چشمه نابر، چشمه سلیمانیه، چشمه آب گریپ، چشمه آب اسبی، چشمه سر قنات خمب، چشمه سورجه، چشمه آستانه

 

 

 

نایین : غار کاموی چوپانان، غار سوقه، کویر سیاه کوه، منطقه شکار ممنوع عباس آباد

 

قمیشلو

 

نجف آباد : قسمتی از پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو

 

 

 

 

 

 

غار-کلهرود

 

  • نطنز :  آبشار آب دره، آبشار پاک ریز دامنه کوه های کرس، چشمه دو آبی، حاشیه رودخانه کلهرود، حاشیه رودخانه هینی، حاشیه رودخانه های فصلی طرق، حاشیه رودخانه برز رود، غار کلهرود، غار وزمه، درروزه و چک چک، طبیعت کوه کمر سیاه، طبیعت کوه پنجه  

 

 

 

 

جاذبه های تاریخی 

 

مسجد جامع

 

اردستان : آب انبار خسرو، آب انبار باغ بازان زواره، آب انبار مون اردستان، آتشکده مهر اردشیر، قنات دوطبقه مون، کاروانسرای بغم، کاروانسرای ظفرقند، مسجد جامع اردستان، مسجد جامع زواره، مسجد ملا یعقوب محله کبودان، مقبره سلطان بیگ اردستان، مقبره امیر اویس اردستان

 

 

 

 

 

سر در قیصریه

 

 

اصفهان : آتشگاه، بازار قیصریه، باغ ارم، پل خواجو، سی و سه پل، باغ چهارباغ، باغ جهان نما، حمام علیقلی آقا، عمارت عالی قاپو، کاخ چهل ستون، کاخ هشت بهشت، کاروان سرای عباسی، کلیسا و موزه وانک، مسجد امام، مسجد شیخ لطف اله، مسجد جامع اصفهان، منار جنبان، مسجد سید، مهمان سرای عباسی، میدان نقش جهان، موزه گنجینه ارامنه، موزه گنجینه تاریخ طبیعی، موزه گنجینه چهلستون.

 

 

تیران و کرون : امام زاده تیران، برج کبوتر، قلعه تاریخی جاجا، قلعه تاریخی قمیشلو، مسجد خان یا مسجد امام حسن مجتبی (ع)

 

امامزاده تیران

 

 

سمیرم : امام زاده سلطان ابراهیم، امام زاده پنج تن، امام زاده زید ابن علی، باغ دریاچه، تختگاه و قدمگاه سلیمان نبی، قدمگاه شاه چراغی، قدمگاه شاه جعفر، قلعه مختار، مسجد جامع سمیرم، مسجد و حمام خان علی

 

 

 

امامزاده-شهرضا

 

شهرضا : امام زاده شاه رضا، امام زاده شاه زید، امام زاده شاه مراد قهه، امام زاده سید، ایوان حسینیه سادات، بقعه سید خاتون کاروانسرای مهیار، مقبره بابا شیخ حسین، منبر سنگ سماق

 

 

 

 

 

خمینی شهر : آرامگاه ابن مردویه، امام زاده سید محمد نجم الدین، امام زاده ابراهیم درب سید، امام زاده ابراهیم ورنوسفادران، امام زاده سید محمد، ایوان گزی ها، برج کهن دژ، تالار و دیوان خانه سرتیپ امینی سدهی، تالار علی اکبر، تالار دایی رحیم، تونل کهن دژ، گورستان ورنو سفاداران هفت رنگ، خانه محمدعلی خان، خانه نصرت اله خان

 

فریدن : امام زاده عبداله و ابراهیم (ع)، اردوگاه ارامنه واقع در روستای نماگرد، پل تاریخی نوغان، خانه تاریخی آقا رییسی، روستای غرغن، کلیسای های ارمنه واقع در روستاهای هزارجریب، کلیسای غوکاس، نماگرد

 

بروجردی-ها

 

کاشان : آتشکده نیاسر، بازار تاریخی، باغ فین، تپه سیلک، حمام سلطان امیر احمد، خانه بروجردی، خانه طباطبایی، خانه عباسیان، خانه عامری ها، غار نیاسر، مسجد جامع ، مدرسه آقا بزرگ، موزه گنجینه ملی کاشان.

 

 

 

 

 

مسجد-جامع

 

  • نایین : آب انبار معصوم خانی، آتشکده سپرو، امام زاده سید علی (ع)، امام زاده موصله، بازار نایین، باغ مصلای نایین، حمام قدیمی نوآباد، حمام پنجاهه، حمام کلوان، حمام امام رضا (ع)، خانه پیرنیا، خانه تاریخی فاطمی، قلعه برزو – نیستانک، قلعه نارین، قلعه عاشوراگاه یا آشورگاه، کاروانسرای بلاباد، کاروانسرای نیستانک، مسجد جامع، موزه گنجینه کویر.

 

 

 

نطنز : باغ تاج آباد، باغ عباس آباد، بقعه شیخ عبدالصمد، خانقاه و مسجد جامع، کاروانسرای علی اکبر، کاروانسرای هل وین یا هلال بین، کاروانسرای ملا عباس، قلعه روستای صالح آباد، قلعه وشاق، گنبد باز

نایین، مسجد بابا عبداله، مسجد جامع قدیمان، مسجد خواجه خضر، مسجد شیخ مغربی، مسجد سر کوچه محمدیه، مسجد جامع محمدیه، مسجد جامع روستای بافران

 

آشنایی با استان:  همدان

 آرامگاه بوعلی

استان همدان با مساحتی حدود ۲۰ هزار و ۱۷۲ کیلومتر مربع، جزو استان های غربی کشور محسوب می شود. این استان از شمال با استان‌های زنجان و قزوین، از جنوب با استان لرستان، از شرق با استان مرکزی و از غرب با استان‌های کردستان و کرمانشاه همسایه است. مرکز استان همدان، شهر همدان است و شهرهای مهم آن عبارتند از: اسدآباد، بهار، تویسرکان، رزن، کبودرآهنگ، ملایر و نهاوند.
 

موقعیت جغرافیایی

استان همدان از جمله استان‌های کوهستانی، مرتفع، سرد و بادخیز غرب کشور محسوب می شود. ناهمواری ها در استان همدان به صورت اشکال مختلف پدیده آمده است که یکی از مهم ترین عوامل این تغییر شکل ناهمواری ها، وجود آبهای روان در استان است، به طوری که این آب ها در برخی مناطق، باتخریب ارتفاعات وانباشتن مواد درچاله ها، سبب کاهش ارتفاع کوه ها، پیدایش دشت ها و دره های متعددی شده اند. در برخی مناطق نیز،شدت عمل آب های روان به اندازه ای بوده که شکل ناهمواری ها را معکوس کرده است، به طوری که ، کوه به دره تبدیل شده یا دره ی عمیق دوره های گذشته، اکنون به صورت کوه در آمده است.
کوه الوندارتفاعات استان همدان، بیشتر در جهت شمال غربیـ جنوب شرقی و در شمال، مرکز و جنوب قرار گرفته اند و هر یک از این ارتفاعات، شامل بخشی از کوههای مختلف ایران است.
۱- ارتفاعات شمالی: در قسمت شمال غربی کوه های مرکزی ایران قراردارند و مرز بین استان همدان واستان قزوین است. جنس کوه های این بخش، از سنگ های آذرین بیرونی وسنگ های آهکی تشکیل شده اند.
۲- ارتفاعات میانی: شامل سلسله کوه های الوند است که به موازات ارتفاعات شمالی، از مرزهای غربی استان شروع شده وتا حوالی شهر ازندریان در نزدیکی جاده ی همدان ـ ملایر ادامه دارد. قله ی الوند با ارتفاع ۳۵۷۴ متر از سطح دریا دراین سلسله کوه قراردارد. جنس این کوه ها از سنگ های آذرین درونی یعنی گرانیت است. غار معروف به علیصدر، در ۷۵ کیلومتری شمال غربی همدان دراین تشکیلات به وجود آمده است.
۳- ارتفاعات جنوبی: این ارتفاعات که به کوه های گرو معروف اند مانند ارتفاعات شمالی ومیانی استان، جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی دارند وبخشی از کوه زاگرس محسوب می شوند . این کوه ها به صورت دیواره ای بین استان های همدان ولرستان کشیده  کرکسشده اند وجنس آنها، از سنگ های آهکی است.مرتفع ترین قله ی این کوه به نام کوه ورخاش به ارتفاع ۳۶۳۹ متر،حد فاصل استان های همدان و لرستان است.
به طور کلی؛ کوه‌های استان همدان در تقسیم‌بندی کوه‌های ایران جزو  رشته‌کوه‌های غربی و مرکزی کشور است که جهت آنها مانند کوه‌های مرکزی از شمال‌غرب به جنوب‌شرق است و بیشتر ایام سال پوشیده از برف بوده و به همین علت, سرچشمه‌ی رودخانه‌ها و چشمه‌سارهای فراوان است. از مهم‌ترین کوه استان می توان به کوه الوند در شهر همدان اشاره کرد. این کوه به عنوان بزرگ‌ترین پدیده‌ی خارایی از دوران چهارم زمین‌شناسی محسوب می شود که بر اثر نفوذ توده‌های آذرین در دوره های پیش به وجود آمده است. این رشته‌کوه که جزو پیشکوه های داخلی زاگرس است در شمال‌غرب به کوه خدابنده‌لو سنندج و کوه چهل‌چشمه کردستان و از جنوب شرق به ارتفاعات راسوند و کوه وفس اراک متصل می شود. جنس ارتفاعات الوند گرانیتی بوده و دارای کوه های صخره ای و سنگی است. سنگ های کشتی، سنگ های سنگ ضربدار، ارسباران، شیب منفی قله کلاغ لان، کلاهک قله، سنگ پاندوله، کلاهک کلاغ دروازه تخت نادر از جمله کوه های سنگی الوند هستند.
۴- کوه های پراکنده: در حد فاصل ارتفاعات شمالی، میانی و جنوب شرقی استان، کوه هایی به طور پراکنده واقع اند که از جمله ی آنها می توان قلی آباد و قره داغ را در شهرستان کبودرآهنگ، کوه سرده و کوه گرمه را نام برد.
همچنین از دیگر ارتفاعات استان می توان به: چنگ الماس در شمال دهستان مهربان، لشکر در؛ در شرق ملایر، کوه سفید در جنوب غرب ملایر، گرین یا گرو در جنوب نهاوند، قره‌داغ در شمال کبودرآهنگ، آلمابلاغ در حد فاصل اسدآباد و بهار،
کمر زرد در شمال نهاوند، کوه وفس در شرق همدان، گلیان در جنوب تویسرکان، خان گرمز در غرب تویسرکان، یزدجرد در شمال نهاوند، سلسله کوه های خرقان بین دشت‌های رزن و بویین‌زهرا، کوه کرکس، قزل ارسلان اشاره کرد.
یکی دیگر از ناهمواری های استان وجود دشت ها در این منطقه است، این دشت ها از نظر نحوه ی پیدایش به دودسته؛ دشت های تراکمی و دشت های فرسایشی یا دشت های کاوشی تقسیم می شوند. دشت های تراکمی در اثر انباشت آبرفت ها در مناطق پست به وجود آمده اند و دشت های فرسایشی نیز در اثر تخریب وجابه جایی مواد سازنده ی ارتفاعات ایجاد شده اند. در این استان و در کوهستان الوند، دشت های کوچکی وجود دارد، که سطح آنها از چمن زار پوشیده شده  و چشمه های زیادی در آنها جاری است و با توجه به اینکه از سطوح مسطحی برخوردارند، به صورت محل استراحت و اطراق کوهنوردان در آمده اند. مهم ترین این دشت های کوچک عبارتند از: میدان میثاق، تخت نادر، چمن شاه نظر و تخت رستم.
سومین ناهمواری موجود در استان همدان وجود دره های سرسبز در این منطقه است. از آن جمله: دره حیدره، دره دیوین یا دیو یجین، دره شهرستانه، دره سرکان، دره فاران، دره آرتیمان، دره گزندر و سرابیو  و دره دارستان هستند.

آب وهوای استان همدان، تحت تاثیر عرض جغرافیایی، ارتفاع، مکان، امتداد کوه ها و فاصله از دریاست. جابه جایی توده های هوا در تعیین نوع آب وهوای هرمنطقه نقش مهمی دارد. توده های هوایی که استان را تحت تاثیر قرار می دهند عبارتند از:

  • توده های شمالی: این توده هوا در ماه های سرد سال از عرض های شمالی کشور حرکت می کند، هوای استان را تحت تاثیر قرار میدهد وسبب کاهش دما وبارندگی بیشتر به صورت برف است.
  • توده های جنوبی : این توده هوا در ماه های گرم سال از عرض های جنوبی کشور ومنطقه حرکت می کند.استان را تحت تاثیر قرارمیدهد و موجب افزایش دما وکاهش یا قطع بارندگی می شود.
  • توده های غربی: این توده ها در ماه های مرطوب به سال یعنی از آبان تا خرداد، از غرب، جنوب غرب وشمال غرب وارد کشور شده وموجب افزایش نسبی دما وبارندگی در سطح استان می شود.

به طور کلی آب وهوای استان در نتیجه وجود کوه های مرتفع ، رودخانه ها وچشمه سارهای فراوان وپرآب وپستی وبلندی های زیاد، متغیر است. بدین ترتیب که هوای دره های شمالی کوه الوند، سرد وهوای دره های بخش مرکزی ملایم است. زمستان های این استان سرد، پربرف وباران وتابستانهای آن معتدل است. چشمه های موجود در استان شامل: حوض نبی، چشمه تخت نادر، چشمه کلاغ لان، چشمه قاضی، چشمه ملک، هفت چشمه، چشمه خسرو، چشمه بهشت آب، چشمه افعی و چشمه آب مروارید هستند.
همچنین رودخانه‌های استان همدان که از چشمه‌سارها و کوه های استان تغذیه می‌شوند، معمولا در فصل تابستان با افزایش دمای هوا، به جز رود گاماسیاب و سیمینه‌رود بقیه‌ی رودها، خشک و یا به پایین‌ترین حد آب‌دهی می‌رسند. مهم‌ترین رودهای استان همدان عبارتند از: رود قره‌چای یا سیاه‌رود، رود قره‌سو، رود تلوار، رود سیمینه‌رود، رود خاکو، رود دره مرادبیگ، رود عباس‌آباد، رود گردنه‌ی اسدآباد، رود همه‌کسی، ابوک، ارزانفود و فرجین.

پیشینه تاریخی

نتایج مطالعه ها وکاوش های تپه گیان نهاوند نشان می دهد که مردمان ساکن در استان همدان در ۶ هزار سال پیش از میلاد، از فرهنگ و تمدن پیش رفته ای برخوردار بوده اند. بر اساس کاوش های صورت گرفته بر روی تپه های باستانی نقاط مختلف استان نشان دهنده گسترش تمدن های پیش از تاریخ در نقاط مختلف واستمرار آنها طی چندین هزارسال است. قدیمی ترین متون سنگ نوشته آشوری، همدان را تحت عنوان «آکسیا» یعنی «شهر کاسیان» نام می برد و این امر نشان می دهد که پیشینه شهرنشینی در مرکز استان حداقل به هزاره سوم قبل از میلاد باز می گردد. وجود ثروت ونعمت های طبیعی ناشی از فعالیت های اقتصادی وکشاورزی اقوام ساکن در منطقه غرب ایران ازجمله اقوام مستقر در اطراف رشته کوه الوند یعنی استان همدان چنان بود که در نیمه دوم هزاره دوم تا اواخر نیمه اول هزاره اول قبل از میلاد برای مدت نزدیک به هزار سال این منطقه، همواره مورد هجوم وچپاول لشگریان دولت آشور قرار می گرفت. همچنین انجام حفاری های باستان شناسی در «تپه های گودین» و «سگاوی» نزدیک کنگاور و نیز نوشیجان ملایر گوشه هایی از فرهنگ وتمدن اقوام ماد را در این زمان بر ما آشکار ساخته است که از جمله آنها می توان به نخستین نمونه های خط و نگارش واشکال اولیه سکه ونخستین مظاهر فرهنگ دینی ومعماری ایرانی اشاره کرد. هردوت مورخ یونانی آورده است: « مادها در اواخر قرن هشتم ق.م به رهبری شخصی به نام دیاکو توانستند به تشکل سیاسی ونظامی دست یافته ونخستین دولت مقتدر فلات ایران را پایه گذاری کنند. دیاکو شهر همدان را به پایتختی برگزید و به دستور او استحکامات عظیمی شامل هفت حصار تو در تو که هرکدام به رنگی خاص مزین شده بود ساخته شد. دو حصار مرکزی یکی با الواح سیمین ودیگری با الواح زرین پوشانیده شد و کاخ ها وخزاین درون حصار مرکزی برپا گردید ومردم پیرامون این حصار ها ی هفتگانه منازل خود را برپا داشتند. البته به عقیده اکثر محققین علوم تاریخ وباستان شناسی، تپه هگمتانه همدان  برجا مانده همین استحکامات است. به هر حال مادها انتقام چندین سده قتل وکشتار وغارت مردم غرب ایران را با فتح آشور پایتخت آشوریان وسرنگون ساختن این دولت گرفتند. شهر همدان طی ۱۵۰ سال حکومت مادها، از نعمت وآبادانی فراوانی برخوردار بود وبعداز انقراض آن ها هر چند دولت مرکزی، قدرت خود را از دست داد ولی به عنوان یکی از سه پایتخت هخامنشیان مورد توجه خاص بود. هر چند در کتب تاریخی همواره هگمتانه به عنوان پایتخت مادها معرفی شده است اما جدیدترین لایه‌نگاری در این تپه باستانی ثابت کرد شهر هگمتانه در دوره اشکانیان مورد استفاده بوده و به احتمال زیاد در همان دوره یا زمانی نزدیک به آن ساخته شده است.
با روی کار آمدن هخامنشیان؛ کوروش، پادشاه سرزمین انشان یا انزان، در حدود شوش از نواحی ایلام جنوبی که قلمرو او و پدرانش در آن ایام تابع حکومت پادشاهان خاندان دیااکو محسوب می شد، با شورش بر ضد «آستیاگ» و پیروزی بر او، هگمتانه ـ اکباتان، همدان ـ را گرفت. کوروش، خزاین و ذخایر تختگاه ماد را هم بر اساس روایت یک کتیبه بابلی، به انشان برد و سرانجام به فرمانروایی طوایف ماد در ایران خاتمه داد. غلبه سریع او بر قلمرو ماد که بلافاصله بعد از سقوط همدان تحت تسلط او در آمد، در نزد پادشاهان عصر موجب دلنگرانی شد. کوروش برای مقابله با اتحادیه ای که با شرکت لیدیه، بابل و مصر بر ضد او در حال شکل گرفتن بود، خود را ناچار به درگیری با آنها یافت.با حمله اسکندر مقدونی در سال ۳۳۰ ق.م شهر همدان ویران شد، ولی به دلیل موقعیت استراتژیک آن تبدیل به مقر نظامی او شد.
بر اساس کتاب‌های یونانی، هگمتانه به عنوان پایتخت مادها، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان محسوب می شد، با این حال تردیدهای بسیاری درباره دوره تاریخی این شهر باستانی وجود دارد. آثار به دست آمده از تپه هگمتانه که شامل تعدادی سفال با کاربرد خانگی متعلق به دوره اشکانی و سکه های مفرغی است، نشان می‌دهد شهر هگمتانه در دوره اشکانیان مورد استفاده قرار می‌گرفت.
در اواخر دوره سلوکی شهر همدان محل تلاقی وبرخورد متعدد آنان با اشکانیان بود تا اینکه سرانجام در سال ۱۵۵ ق.م، مهرداد اشکانی این شهر را متصرف گردید. از دوره اشکانی و سلوکی، مجسمه شیر سنگی و بقایای یک گورستان در شهر همدان وآثار مختصری از «معبد لائودیسه» در شهر نهاوند برجای مانده است. همدان یکی از آخرین پایگاه های مقاومت پارتی ها در برابر حکومت تازه نفس ساسانی بود . از «آرتا باز» پسر «اردوان پنجم» که پس از مرگ پدرش درنبرد باسپاهیان اردشیر بابکان، رهبری مبارزها را که به مدت سه سال ـ یعنی تا ۲۳۰ میلادی ـ طول کشید، بر عهده داشت، سکه های یک درهمی که محل ضرب آن همدان در سال ۲۲۷ میلادی است، برجای مانده است.
همچنین در دوره ساسانی همدان یکی از ضرابخانه های این حکومت بوده است وسکه های متعددی از این دوره در این شهر کشف شده است. در یک کتابچه به زبان پهلوی بنام شهرها که در زمان قباد ـ ۵۰۰ میلادی ـ نوشته شده بنای همدان به یزد گرد اول نسبت داده شده که این امر نشان دهنده انجام اقدامات عمرانی مهمی در این زمان در شهر مزبور است.
همزمان با حمله مسلمانان به ایران، فتح همدان در سال ۶۴۵ میلادی، چنان از اهمیت بالایی برخوردار بود که اعراب فتح آن را پس از فتح نهاوند، بزرگترین پیروزی خود بر ساسانیان شمرده اند. در منابع تاریخی، پس از وقوع جنگ نهاوند وغلبه مسلمانان، حاکم ایرانی شهر همدان با اعراب قرارداد صلح منعقد کرد ولی این معاهده دوامی نیافت وشهر در سال ۲۶ هجری به دست مسلمانان افتاد وبه تدریج بعضی از طوایف عرب در آن ساکن شدند و بنی سلمه، ریاست شهر را بر عهده گرفت.
از اواسط قرن سوم اداره شهر به عهده سادات علوی کوچیده به آنجا قرارگرفت که به عنوان علویان وسپس با نام علاء الدوله های همدان مدت ۴ قرن این مقام را به صورت مورثی در دست داشتند.
نوشته های تاریخی دوره اسلامی؛ از این شهر با عنوان همدان یاد کرده اند وآن را قدیمی ترین شهر جبال ذکر کرده و قدمت آن را به عصر اسطوره ای ایران رسانیده اند. ابوعلی کاتب همدانی، مورخ قرن سوم وچهارم هجری در خصوص شهر همدان آورده که: « همدان شهری بزرگ وقدیمی بوده اما به وقت اسلام از این شهر تنها «سپید دژ» باقی مانده بود وبعضی خانه ها درحوالی آن واعراب آن را «قصر ابیض» می خواندند سپس آن را دیواری ساختند وچهار دروازه وبه مدتی نزدیک آن را باطل گردانیده وعمارت در افزودند ». در سال ۲۶۰ هجری قمری این عمارت را نخستین رئیس علوی شهر همدان بناکرده بود.
در سال ۳۱۹ هجری قمری، مرداویچ زیاری موسس آل بویه اولین رییس علوی شهر راکشت وشیر سنگی معروف را از دروازه های شهر به خاک افکند.
در سال ۳۴۵ هجری قمری شهر براثر زلزله خسارت فراوان دید وتشنجات مذهبی نیزدرسال ۳۵۱ هجری قمری جان بسیاری از مردم را گرفت. در قرن ۴ و ۵ کشمکش های فراوانی بین سلسله های حسنویه، دیلمیان وکاکویه درهمدان که یکی از مراکز عمده جنگ وستیز میان آنها بود رخ داد.
در اواخر قرن پنجم هجری قمری، حکومت شهر به دست خاندان محلی این منطقه یعنی، خاندان آل بویه جبال، افتاد و همدان، پایتخت حکومت آل بویه جبال شد.
حمله سپاه مغول در سال های ۶۱۸ و ۶۲۲ هجری قمری، بسیاری از آبادی ها وشهرهای استان از جمله همدان را یکسره دستخوش ویرانی ساخت عده ی زیادی از اهالی آن در دفاع از شهر در مقابل سپاه مغول جان خود را از دست دادند. اندکی بعد شهرکی در حومه شمالی شهر سابق بنام همدان نو گرفت.
در دوره ایلخانیان این شهر تا حدودی اهمیت سابق را باز یافت ودر زمان وزارت، خواجه رشیدالدین فضل اله همدانی در سال ۷۱۸ هـ. ق، شهر همدان مورد توجه خاص بود. بایدوخان مغول در سال ۶۹۵ در آنجا تاج گذاری کرد و برای بازسازی خرابی ها و آبادانی آن کوشید. ولی متاسفانه از آبادانی این شهر زمان کمی گذشته بود که لشکریان تیمور، این شهر را تصرف و ویران کردند. پس از آن همدان برای مدت حدود ۳۰۰ سال تا حدودی به فرا موشی سپرده شد.
اما با روی کارآمدن دولت صفویه، همدان دوباره از نعمت آبادانی بهره مند شد. ایجاد کاروانسراها، مدارس، پل ها در شهر همدان ودیگر نقاط استان از جمله در تویسرکان بیانگر توجه صفویان به امر آبادانی شهرهاست. از بناهای مهم دوره صفویه می توان به امامزاده حسین، کاروانسرای تاج آباد، پل کوریجان در روستای کوریجان، پل جهان آباد در فامنین، مدرسه شیخ علیخان زنگنه، پل و کاروانسرای فرسفج در تویسرکان وپل خسرو آباد وآب انبار در اسد آباد اشاره کرد.
پس از انقراض حکومت صفویه و بروز هرج ومرج در سال ۱۱۳۶ یا ۱۱۳۸ هجری، شهر همدان به تصرف احمد پاشا، والی عثمانی در آمد و بر اثر مقاومت مردم در برابر سربازهای عثمانی جز شماری اندک از اهالی باقی نماند. ۶ سال بعد از این واقعه، نادر شاه افشار توانست شهر را از مهاجمین باز پس گیرد، ولی در پاییز سال ۱۱۴۴ هجری، برای بار دوم عثمانی ها آن جا تصرف کردند. سرانجام در سال ۱۱۴۵ هجری، به موجب پیمان نامه ای میان ایران وعثمانی شهر همدان بطور قطع به ایران واگذار شد.
دردوره زندیه، همدان در دست امیران خاندان زندیه بود ودر سال ۱۱۹۳ هجری، علی مرادخان، نوه خواهری کریم خان زند، بعد از مرگ وی دم از استقلال زد وهمدان را به عنوان پایتخت خود برگزید و به نام خود سکه ضرب کرد که برروی آن ها از همدان باعنوان «بلده طیبه» حک شده است.
با روی کار آمدن دولت قاجاریه در سال ۱۲۰۵ هـ. ق، آغا محمد خان قاجار همدان را تصرف وقتل عام کرد و برج و باروی آن را ویران ساخت. ولی در طول حکومت قاجاریان موقعیت شهر همدان به تدریج تثبیت شد. بازسازی واحداث بازار ومسجد جامع همدان – تویسرکان وملایر از یادگارهای این دوره می باشد.
در جنگ جهانی اول نیز شهر همدان وآبادی ها وشهرهای دیگر استان به ترتیب به اشغال قوای روس وعثمانی وانگلیس درآمد وشهر همدان، ستاد سپاهیان آنها بود. در همین زمان، همدان دچار قحطی سختی شد.
جکسن انگلیسی، که در سال ۱۹۰۳ میلادی، در بازدیدی که از همدان داشت، نوشته است: « شهر از نظر امور اداری به چهار ناحیه و یا محله تقسیم می شود که هریک را کدخدایی جداگانه است واین کدخدا در برابر حاکم مسئول است وشغل او عملاً موروثی است. وی می افزاید که بیش از ۵۰۰ دکان پر مشتری در بازار همدان وجوددارد ودر جوار این بازار بیش از ۵۰ کاروانسرا قرار دارد که در تهیه اشیا و ادوات مورد لزوم گروه بیشماری بازرگانان وزوار که ازاین شهر می گذرند در جنب وجوش اند وکارشان سخت پررونق است ،همچنین شصت گرمابه عمومی پر مشتری در این شهر وجود دارد.»
در آخر بد نیست اشاره کرد که: به عقیده برخی از محققین؛ بنای همدان به دست نخستین پادشاه ماد یعنی، دیاکو صورت نگرفته. چراکه در «کتیبه تیگلات پلیسراول»، اسم «همدانا» نوشته شده است. شاید دیاکو بر آبادی وجلال آن افزوده و آنجا را مقر حکمرانی خود قرار داده است.
 

اقوام و زبان

استان همدان محل سکونت اقوام مختلف با فرهنگ ها، آداب و زسوم خاصی است. به طور کلی ساکنین این استان، متشکل از اقوام ترک، لر و لک، فارس ها و کردها هستند.
  • اقوام ترک: در شمال وغرب استان ، به ویژه درشمال وغرب شهرستان همدان ساکن می باشند.
  • اقوام لر و لک: در شهرستان های ملایر، نهاوند وبخش مستقرند.
  • اقوام فارس: بیشتر ساکنان مرکز استان را تشکیل می دهند واز قدیمی ترین مردم این منطقه یعنی از دوران مادها محسوب می شوند.
  • اقوام کرد: درغرب، شمال غرب ودر مجاورت استانهای کردستان وکرمانشاه سکونت دارند.
علاوه بر اقوام مذکور، اقلیت هایی از مسیحی ها ویهودی ها نیز در این استان سکونت دارند. با توجه به وجود اقوام مختلف با فرهنگ ها، آداب وسنن خاص خود، پراکندگی زبان ولهجه نیز در سطح استان به خوبی مشاهده می شود که عبارتند از: زبان ترکی، زبان فارسی، زبان لری ولک و زبان کردی.
 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی

اساس اقتصاد استان همدان در درجه اول کشاورزی و دامپروری و در درجه دوم استخراج معادن است. کشت در این استان به دوصورت دیم وآبی صورت می گیرد و بیشتر اراضی کشت شده به صورت دیمی است. عمده ترین محصولات کشاورزی استان همدان گندم، جو، سیب زمینی و چغندر قند است. در مناطق کوهستانی نیز انواع میوه ها به ویژه سیب و گلابی ودردامنه ها انگور، غلات، حبوبات وصیفی جات کشت می شود.
در بخش دامپروی، شیوه دامداری استان همدان بیشتر به شکل سنتی است. شرایط اقلیمی، تنوع آب وهوا، وجود مراتع وسیع و ییلاقی بودن منطقه، برای عشایر دام دار، اهمیت فراوانی دارد.
استان همدان همچنین، از نظر معادن بسیار غنی است و مهم‌‌ترین معادن آن گرانیت، سنگ آهک، سنگ ساختمانی، فلدسپات، سرب، روی، نقره آهنگران، گچ، لیمونیت، سیلیس، تراورتن و سنگ آهن است.
علاوه بر موارد ذکر شده؛ در استان همدان صنایع دستی بیش از صنایع ماشینی گسترش دارد و دارای اهمیت بالایی است. مهمترین صنایع دستی استان قالی بافی، سفالگری، گیوه بافی، کفش دوزی، پوستین دوزی و دباغی است.
صنایع ماشینی استان به دو بخش: صنایع سبک و صنایع سنگین تقسیم می شود. از صنایع سبک استان، کارخانه صنعتی تولید شیشه است که در غرب ایران کم‌نظیر و از نظر ظرفیت تولیدی منحصر به فرد است . این کارخانه در حال حاضر انواع استکان، لیوان،‌ شیشه و نظایر آن را تولید می‌کند. سایر صنایع سبک استان عبارت‌اند از: صنایع غذایی، نساجی و چرم‌سازی، سلولزی، شیمیایی، کانی غیرفلزی، برق و الکترونیک و صنایع فلزی.
و اما در بخش فعالیت صنایع سنگین استان می توان به صنایع: ریخته‌گری چدن و تولید ادوات کشاورزی، ماشین‌آلات ساختمانی و راه‌سازی،‌ سوپاپ انواع خودرو و شرکت فولاد همدان اشاره کر د.
 
  • صنایع دستی: سفال، سرامیک، کالاهی چرمی چون کیف و کفش، فرش، گلیم، جاجیم، منبت کاری، گیوه، صابون محلی.
  • صنایع شیرینی: انگشت پیچ، شیر شیره، باسلق، پشمک، نقل و نبات، گز، شاطه حلوا.
  • محصولات کشاورزی و دام پروری: انگور، آلو، گردو، بدام، سیر، مویزه، کشمش سبز و تیزابی، قیسی، شیره انگور، رب گوجه فرنگی، سماق، عسل.

 

جاذبه های طبیعی – گردشگری

 آلمابولاغ
 
 

اسدآباد: باغ های دربند، پارک جنگلی، تالاب پیرسلیمان، تالاب حسن آباد چهار دولی یا چم شو، دشت ممنوعه اسعدآباد، طبیعت بهمن دره، طبیعت دره خنداب، طبیعت گردنه اسدآباد، طبیعت ارتفاع های حفاظت شده آلما بولاغ، طبیعت دشت اسدآباد، کهریز فصلی روستای بیتروان، کهریز روستای چنار علیا.

 
 
 
 
 
 
 کوه الوند
 
 
 

بهار: دامنه رشته کوه الوند، حاشیه رودخانه سیمینه رود، حاشیه رودخانه خدابنده لو، طبیعت روستای وهنان، طبیعت روستای وهنان، طبیعت روستای حیدره قاضی خان، طبیعت شهر لالجین.

 
 
 
 
 
 
 
 خان-گرمز
 
 

تویسرکان: آبشار اللو سرکان، پارک نبوت، پناهگاه شکار ممنوع خان گرمز، دامنه کوه کمر زرد، دامنه کوه کلیان، دامنه کوه سیاه دره، چشمه دار توت تقی آباد، چشمه کمره سازیان، چشمه دروغه در قلی لاله، طبیعت دره هیلاق، طبیعت دره گاومیش دره، طبیعت دره خرس دره، طبیعت دره خنجر بیگ، طبیعت دره تخت در گنبله، طبیعت دره سرکان، طبیعت دره آرتیمان، طبیعت دره گزندر، طبیعت دره شهرستانه، طبیعت روستای گشانی، منطقه ییلاقی فاران.

 
 
 
 
 آبشارقینرجه
 
 
 

رزن: پارک جنگلی ملت، چشمه آب معدنی قینرجه، حاشیه رودخانه خمیگان، حاشیه رودخانه قوری چای، منطقه شکار ارتفاعات بقراطی.

 
 
 
 
 
 
 
 غارعلیصدر
 
 
 

کبودرآهنگ: دامنه کوه قلعه آباد، چشمه بوقانی، چشمه باقلاما، غار علیصدر، غار سراب، غار سوباشی، غار آهکی قلی آباد، قله بوقاطی، طبیعت دره خلج دره، طبیعت دره قره داغ، طبیعت روستای وصله، طبیعت روستای سراب، طبیعت روستای آلان.

 
 
 
 
 
 
 کوه-سرده
 
 
 

ملایر: بام ملایر، پارک ترافیک کوهسار، تالاب فصلی آقا گل، حاشیه رودخانه حرم آباد، حاشیه رودخانه ملایر، دامنه کوه لشگر، دامنه کوه قصر قجر، دامنه کوه سرده، زیستگاه حیات وحش لشگر.

 
 
 
 
 
 
 گاماسیاب
 
 

نهاوند: طبیعت منطقه سرآب گیان، طبیعت منطقه سراب گاماسیاب، طبیعت منطقه سراب ملوسان، طبیعت منطقه فارسبان، طبیعت منطقه سراب کنگاور کهنه، چشمه علی، چشمه دو خواهران، چشمه چاله اولاد، چشمه ملا محمد طاهر.

 
 
 
 
 
 
 آبشار-گنچ-نامه
 
 

همدان: آبشار گنج نامه، آبشار دوزخ دره، پیست اسکی تاریک دره، دامنه الوند، دریاچه سد اکباتان، غار هیزج، غار آق قایا، غار بگلیجه، طبیعت دره های عباس آباد، طبیعت دره حیده، طبیعت امام زاده کوه، طبیعت دره زینا.

 

 

 

 

 

 بنای‌یادبودسیدجمال‌الدین‌اسدآبادی

 

اسدآباد: آب انبار شاه عباس، امام زاده پیرسلیمان، بنای یادبود سید جمال الدین اسدآبادی، پل شکسته خسروآباد، روستای تاریخی ملهم دره، روستای تاریخی خنداب، روستای تاریخی خنداب، روستای تاریخی حبشی، حمام نیلوفری، حمام گلستان، کتیبه آقاجان بلاغی، مسجد سلطانی، مسجد میرزا آقاجانی، مقبره امام زاده سیدان یا سیاحتی، موزه مردم شناسی.

 

 

 

 

 آرامگاهشیخ-محمد-بهاری

 

 

بهار: آرامگاه شیخ محمد بهاری، امام زاده عسگر ، پل مهاجران، تپه تاریخی مهاجران، تپه تاریخی سیمین زاغه، کاروانسرای رسول آباد، کاروانسرای تاج آباد، مسجد جامع مهاجران.

 

 

 

 

 

 

 قلعه-اشتران

 

تویسرکان: آرامگاه حبیَقوق نبی، آرامگاه میر رضی الدین آرتیمانی، آرامگاه ابوالمحجن یا کمر بسته، امام زاده زید بن علی یا شاه زید، امام زاده سلطان ابراهیم، بازار سرپوشیده یا راسته بازار، روستای تاریخی قلعه سفید، زیارتگاه امام زاده ناصر، حمام سرابی، خانه دکتر اقتداری، خانه عباسی، خانه مسعودی، قلعه اشتران، قلعه شاهزادگان یا محله شاهزادگان، قنات چاه اسماعیل، کاروانسرای شاه عباسی، مدرسه شیخ علیخان زنگنه، مسجد زرهان، مسجد باغوار، مسجد سرابی.

 

 

 

 امامزاده-هود

 

 

رزن: امام زاده اظهر، امام زاده هود ، بنای تاریخی امام زاده هود.

 

 

 

 

 

 

کبودر آهنگ: امام زاده زبیده خاتون، امام زاده ذوالفقار، امام زاده راهب، حمام اعظم، حمام داق داق آباد، حمام قدیمی روستای باشقورتاران، سد توریستی شیرین سو، سد توریستی مبارک آباد، قلعه کیکاووس، قلعه قیزلر، قلعه سی باشقورتاران، قلعه طراقیه.

 آتشکده-نوشیجان

 

ملایر: آتشکده نوشیجان، امام زاده اسماعیل سرابی یا امام زاده کوه، بازار قدیمی ملایر، باغ های تاریخی ملایر، باغ سیف الدوله، برج سامن، تپه تاریخی گوراب یا حوراب، تپه سیاه چقا ، پل مرویل، پل زمان آباد، حمام بلور ایمانی، حمام قدیمی روستای علمدار، خانه قدیمی لطفعلیان، خانه قدیمی منصوری، خانه مصدقی، شهر زیر زمینی سامن، قلعه باستانی انوج، قلعه باستانی نوشیجان، قلعه دامون، قلعه سلیمان خان بور بور، قلعه پری، کاروانسرای میرفتاح، یا حلاج ها، کاروانسرای شیخ الملوکی، مسجد عاشورا، مقبره سیف الدوله، مقبره بابا حسین، یخچال میر فتاح.

 

 

 تپه-گیان

 

 

نهاوند: تپه باستانی گیان، روستای باستانی، حمام حاج آقا تراب، قنات قیصریه، قنات چشمه ، قنات پهلوان ، قنات گلشن ، مقبره نعمان ابن مقرن یا بابا پیر، معبد سلوکی یا لائودیسه.

 

 

 

 

 

 آرامگاه-بوعلی

 

همدان: آرامگاه استر، آرامگاه مردخای، آرامگاه عارف قزوینی، امام زاده عبدالله، امام زاده یحیی، امام زاده حسین، امام زاده اسماعیل یا امام زاده کوه، امام زاده هادی بن علی، امام زاده اهل بن علی، بازار همدان، برج قربان، بقعه خضر، پل آبشینه، تپه هگمتانه، تپه پیسا، حمام حاج تراب، حمام تاریخی قلعه، سرای قلمدانی، شهر باستانی هگمتانه، قبر اسکندر، قلعه دختر یا قیز قلعه سی، کاخ هگمتانه، کتیبه های گنج نامه، گنبد علویان، مسجد جامع، مجسمه شیر سنگی، مقبره بوعلی سینا، مقبره بابا طاهر عریان، میدان امام، موزه تاریخ طبیعی همدان، موزه بوعلی سینا.

 

 

 

 

 

جهت مشاهده دیگر استانها اینجا را کلیک کنید

یادداشت ها